— 435 — 



Dat een dergelijke bewerking niet veld voor veld moet plaats 

 vinden, maar alleen voor die, waar de kleilaag zoo ondiep is, dat 

 zij geheel bij de bewerking wordt doorgebroken, spreekt van zelf. 



Ook neme men voor controle eenige velden, waar men op de 

 vroegere manier te werk gaat, — dus minder diep omwerkt — ter 

 vergelijking en gebruike verder op beide dezelfde soort mest in 

 even groote hoeveelheid. 



Wanneer men door de diepe bewerking niet bereikt, dat de 

 onderliggende zandige laag gemengd wordt met de zware kleilaag, 

 zal de uitwerking gering, onder sommige omstandigheden schadelijk 

 kunnen zijn. 



Ook wanneer de ondergrond klei is en deze geen voldoende gele- 

 genheid heeft om te ontzuren, is een goede opkomst van de tabak 

 zeer twijfelachtig. 



Het onderwerken van den altijd eenigen humus bevattend en 

 bovengrond, waarvan in deze zware klei de hoeveelheid echter 

 gering is, behoeft niet terug te houden van een diepe bewerking 

 en menging van klei met zand. De humus kan door de grootere door- 

 laatbaarheid niet tot een verzuring van den bodem aanleiding geven. 



Waren de praktische bezwaren niet overwegend, zoo zou ook 

 het brengen van zand op zware klei en ook op paja moeten worden 

 aangeraden om de gunstige gevolgen, die ervan te verwachten zijn. 



Heeft men te doen met een kleigrond, die vroeger zwaar was 

 bemest, zoo zal na de onderwerking en vermenging van de kleilaag 

 met het zand, aan een bemesting met kunstmest geen groote be- 

 hoefte bestaan. Ook hier is het dan wenschelijk na te gaan ot 

 het geven van een kleine hoeveelheid guano (eenige grammen), 

 aan de jonge plant, verschil oplevert met op hetzelfde land in den 

 zelfden tijd geplante tabak, zonder deze bemesting. Een gebrek 

 aan voedende bestanddeelen zou door een verschil aan den dag komen. 



Yoorloopig moet gewaarschuwd worden voor het gebruik van 

 kalk, hetzij alleen, hetzij, zooals voorkomt, door kalk met mest- 

 stoffen te vermengen. Kiet slechts, dat de kalk op den in den 

 bodem zich beviudenden humus ontledend werkt, doch ook de mine- 

 rale bestanddeelen worden in hooge mate, zeer ten nadeele van 

 den plantengroei, op eene zoodanige wijze ontleed, dat door uitspoel- 

 ing verarming intreedt. 



Reeds elders is voor tropische landen door anderen op het groote 

 gevaar van kalk op bouwland gewezen. De hoeveelheid kalk in 



