— 512 — 



Op de beschrijving van het klimaat van Liberia afgaande, 

 is het duidelijk, dat het klimaat van West-Java meer overeen- 

 komst daarmede heeft dan dat van Oost-Java; het is fchter 

 merkwaardig, dat de plant zich bij eene droogte zooals die 

 van 1891, of vooral van 1896, vrij goed schijnt te houden; 

 zeker zullen de planters van Liberia-koffie in Midden- en Oost- 

 Java dienaangaande spoedig belangrijke inlichtingen kunnen 

 geven, wat dit jaar betreft. 



In Juli 1874 ontving 's Lands Plantentuin de eerste Li- 

 beria-koffiezaden, door tusschenkomst van het Ministerie van 

 Koloniën. Algemeen was de verwondering over de buitenge- 

 woon groote zaden ; de grootste hadden in de hoornschil eene 

 lengte van 22 mM. en eene breedte van 12 mM. De zaden 

 waren in twee kistjes verpakt, in het eene in droog zand en in 

 bet andere met houtskool, doch niettegenstaande al deze zorg, 

 kiemde er, jammer genoeg, niet één. 



In het volgende jaar, 1875, werd door Dr. Hooker, direc- 

 teur van den botanischen tuin te Kew, een kist met koffie- 

 planten gezonden, waarvan echter, door achteloosheid van den 

 gezagvoerder met het overbrengen belast, geen enkele levend 

 overkwam, Later verzond Dr. Hooker weder een Wardsche 

 kist met levende planten van Liberia- en Cape-Coast-koffie, die 

 alle goed overkwamen. 



In October van hetzelfde jaar werden eindelijk hier twee 

 "Wardsche kisten ontvangen, inhoudende 118 planten; allen 

 verkeerden in den besten toestand. 



Deze planten, die door de zorgen van den Heer Maarschalk, 

 die de orders van zijn chef den Heer Hendrik Muller Szn., 

 te Rotterdam met toewijding opvolgde, in Liberia uit zaad 

 gewonnen waren 1) hadden een groote reis gemaakt ; eerst van 

 Liberia naarj de Kaap de Goede Hoop en van daar naar Neder- 

 land, waar ze in den Leidschen Hortus ontpakt werden om 

 wat te restaureeren en daarna in Wardsche kisten per SS. Conrad 

 naar Java gezonden werden. Dit waren, met eenige uit Kew, 



1) Zie: Morren, Ind. Merc. 1894. 



