— 514 — 



komen, zullen we in een afzonderlijk hoofdstuk behandelen. 



Men plaatst zich dikwijls bij de beoordeeling der Liberia- 

 koffie op een verkeerd standpunt, door haar tegenover de 

 Java-kofïie te stellen, terwijl /e er naar onze meening naast kan 

 staan. Hoewel het een feit is, dat Java-koffie, onder gunstige 

 omstandigheden, wel in de benedonlanden kan groeien, zooals 

 men in de opstellen van dr. Burck kan zien, waar men 

 vermeld vindt, dat de z. g. strandtuinen in Banjoewangi 

 op 40 a 50 jarigen leeftijd nog voldoende product gaven en dat 

 de Java-kofüetuinen, het dichtst bij het strand gelegen, nabij 

 Pelaboean-Ratoe (Soekaboemi) de beste waren van het geheele 

 district. Yerder weten we, dat er een tijd geweest is, toen 

 bijna alle koffie uit laag gelegen landen kwam, b. v. van 

 Rijswijk en Meester-Cornelis en dat er nog veel tuinen 

 beneden 100 vt. liggen in Tempeh en Loemadjaug, die goed 

 produceeren. 



Toch zullen dit tegenwoordig wel uitzonderingen blijven; 

 over het algemeen schijnt de Java-koffie beter wat hooger 

 te slagen en legt men dan ook de tuinen meestal in het gebergte 

 aan. De Liberia-koffie daarentegen verdraagt meer warmte 

 en vocht, en slaagt bij rationeele behandeling zeer goed in 

 lagere streken, in hoogere minder ; tot welke hoogte Liberia- 

 koffie nog met voordeel te planten is, kan niet gemakkelijk 

 gezegd worden; er zijn te veel omstandigheden, die hierop 

 influenceeren. Zeker is het, dat eenige Liberia-koffieplantjes, 

 die in 1878 te Tjibodas op 4500 voet, in goeden, humusrijken 

 grond uitgeplant werden, daar kwijnden, terwijl de Java-koffie 

 er vrij goed groeit en in droj;e jaren ook goed produceert. 



Indien iemand een land bezat, dat zich van de kust tot 

 hoog in het gebergte uitstrekte en hij wenschte daar koffie 

 te telen, zoude hij goed doen in het lage gedeelte Liberia- 

 an hooger op Java-koffie te planten. 



Er zijn echter hier in de buurt, op particuliere landen, heel 

 wat tuinen, tusschen 1000 en 2000 vt. waarop vroeger Java- 

 koffie stond en die, toen de boompjes nog jong waren, vrij 

 goed produceerden, echter toen zij oud begonnen te worden, 



