— 515 — 



niettegenstaande grondbewerking en bemesting, langzamerhand 

 achteruit gingen; daar heeft de Java-koffie voor veelbelovende 

 aanplantingen van Liberia-koffie plaats moeten maken. 



Er liggen in de benedenlanden nog duizende hectaren grond 

 braak, waarop Liberia-koffie geteeld zoude kunnen worden. 

 Het zijn echter voor het meerendcel zware kompakte gronden, 

 waarvan de physische toestand geheel veranderd moet worden. 

 Het is noodig die gronden intensief te bewerken en zorgvuldig 

 te draineeren ; door het planten van schaduwboomen zal men 

 den grond humusrijker en poreuzer moeten maken. Ook 

 zal er van den beginne af aan op bemesting gerekend moeten 

 worden; het is zeker, dat zonder bemesting, de cultuur op 

 humusarme gronden niet slaagt. 



Er is in den Cultuurtuin op vroegere sawahgronden een aan- 

 plant van meer dan twintigjarige boomen, die er nog goed uitziet; 

 daarentegen behoeft men niet ver te gaan om elders 6 en 7 jarige 

 tuinen te zien, die beginnen te kwijnen, waar zwakke, slecht- 

 groeiende exemplaren staan, die bovendien nog geteisterd 

 worden door bladziekte en djamoer oepas en waarvan het met 

 zekerheid te voorspellen is, dat ze, tenzij een intensieve grond- 

 bewerking en flinke bemesting nog helpt, spoedig te gronde 

 zullen gaan. 



Het Vermenigvuldigen. 



a. Ongeslachtelijlxe vermeni(jvuldigin(j. 



De koffie wordt nagenoeg algemeen door middel van zaad 

 voortgeplant en hoewel het niet onmogelijk is Liberia-koffie op 

 andere wijze, bv. doormiddel van stekken of enten, te vermeer- 

 deren, hetgeen ook bij uitzondering wel geschiedt, zoo is in 

 algemeenen zin het vermeerderen door uitzaaien toch het beste. 



Er kunnen zich echter omstandigheden voordoen, die het 

 wenschelijk maken van de gewone vermeerderingswijze, door 

 zaad, af te wijken. Zulks was het geval toen de Liberia- 

 koffie hier pas ingevoerd werd ; men wilde er gaarne meer van 

 hebben en er werd toen gebruik gemaakt van eene eigenaardig- 



