— 523 — 



Hoe is het nu met Liberia-koffie ? De stekken vroeger hier 

 genomen waren van waterloten ; deze groeiden tot normaal 

 ontwikkelde phmten op; indien we echter den groei nagaan 

 der geënte planten op genoemde onderneming, dan is de veron- 

 derstelling niet te gewaagd, dat er hier ook geen normale groei 

 plaats heeft. Planten van acht voet hoog en twaalf voet breed 

 zijn niet normaal, de enten zijn waarschijnlijk van takken geno- 

 men en groeien daarom anders dan een zaailing of een ent van 

 een top zoude doen. 



Het is a priori niet uit maken, hoe die planten het op den duur 

 zullen maken het is waar, zij groeien abnormaal, maar een 

 getopte boom heeft ook geen normalen groei; hier is waar- 

 schijnlijk het toppen niet noodig, doch als we zien hoe vrucht- 

 boomen in Europa soms gesnoeid worden, in welke vormen 

 men ze dwingt te groeien en hoe zij juist daardoor vele en 

 fraaie vruchten geven, dan kunnen we gerust zeggen, dat we 

 ons hier op een gebied bevinden, waarvan vooruit weinig over 

 de uitkomsten te zeggen is, waarvan we echter bij een meer 

 intensieve cultuur nog veel kunnen verwachten. 



In den Cultuurtuin te Tjikeumeuh is een kleine aanplant 

 van allerlei uit zaad gewonnen „hybriden". 



Daaronder zijn er eenige van het land Tjiomas afkomstig, 

 die vruchten geven met vrij zachte vruchtschil. De boomen, 

 hoewel aanzienlijk forscher en grover dan de Ja va-koffie hebben 

 toch veel dat daaraan herinnert. Het uitzaaien van de zaden 

 dier verschillende z. g. hybriden heeft tot nu toe ook hier geen 

 aanmoedigende resultaten gegeven. 



In Mei 1892 zond de controleur van Oengaran 25 stuks meest 

 rondboonige „hybride" zaden. Aan het einde van dat jaar waren 

 13 daaruit gekweekte planten in leven, waarvan 7 achterlijke, 

 bladzieke, op Java-koffie gelijkende exemplaren bleken te zijn, 

 terwijl een drietal der anderen zeer sterk het Liberia-koffie 

 type vertoonden, en blaren hadden als de Liberia-koffie, maar 

 sterk golfrandig, terwijl slechts drie van beide soorten afwij- 

 kend type vertoonden. 



Van de bovenbeschreven enten werden een aantal exemplaren 



