— 562 — 



De zaden moet men vooral niet te diep uitleggen. Kan men, 

 zoodra het noodig is, behoorlijk begieten, dan kunnen ze iets 

 ondieper uitgezaaid worden dan wanneer men niet over een 

 voldoende hoeveelheid water te beschikken heeft of slechts 

 afhankelijk van het hemelwater is. Een diepte van 2 cM. zal 

 echter wel als maximum genomen moeten worden. 



Gewoonlijk plaatst men de zaden met de platte zijde naar 

 beneden. In den Cultuurtuin genomen proeven om door andere 

 plaatsing — bolle zijde naar beneden, rechtop, met het spitse 

 of met het stompe uiteinde naar boven — een minder percen- 

 tage aan kromme penwortels te krijgen, hebben geen noemens- 

 waardige verschillen in dit opzicht gegeven. 



De plantwijdte in de kweekbedden wordt door verschillende 

 planters verschillend groot genomen en loopt uiteen van 15 — 

 25 cM. 



Totdat de zaden ontkiemd zijn houde men den grond los 

 en matig vochtig, later kan men meer water geven. Wieden 

 en loshouden der aarde blijven echter gewenscht. Waar men 

 geen water heeft moet men door dichtere bedekking en 

 vooral door tegenhouden van den wind, die de verdamping zoo 

 sterk bevordert, er voor zorgen dat de bovenlaag, waarin de kof- 

 fiezaden liggen, niet uitdroogt. Naarmate de planten grooter 

 worden is het noodig de bedekking ijler te maken en tegen 

 den tijd, dat men overplant, zal het licht waaraan men de planten 

 blootstelt zooveel mogelijk moeten overeenkomen met dat, waar- 

 onder zij in de tuinen komen te staan. Indien de planten 

 1 — 1-1 voet hoog zijn, wat, afhankelijk van verschillende om- 

 standigheden, na 6 — 12 maanden het geval is, zijn ze geschikt 

 om overgeplant te worden op hun blijvende standplaats. 



Het overplanten geschiedt op West-Ja va veelal met kluiten 

 (poeteran's), die met een stuk blad omwonden worden tijdens 

 het vervoer naar de tuinen. Maakt men deze kluiten aan de onder- 

 zijde een weinig los, zoodat de pen wortel bloot komt, dan kan 

 men zien of deze beneden behoorlijk recht en gezond is. Velen 

 snijden den penwortel, indien hij te lang is en uit de kluit 

 steekt, af. Natuurlijk is het niet te zien of de wortel in de 



