— 563 — 



nabijheid van den stam reeds afwijkingen vertoont. Bij krach- 

 tige planten, die goed behandeld zijn, is de kans daartoe echter 

 niet zoo groot. Zwak uitziende of gele planten moet men in 

 geen geval in de tuinen brengen. 



Vele planters geven de voorkeur aan het gebruik van 

 tjaboetan's, dat zijn planten die men voorzichtig uitgestoken 

 of uitgetrokken heeft en die dus zonder aarde naar de tuinen 

 overgebracht worden. Men heeft dan het voordeel het wortel- 

 stelsel behoorlijk te kunnen nazien en planten met vergroei- 

 de of slecht ontwikkelde wortels te kunnen verwijderen. De 

 Liberia-koffieplant is zeer sterk, zoodat de uitgetrokken planten 

 eenige dagen buiten de aarde kunnen blijven. Ja, zelfs be- 

 richtte een ervaren planter ons, dat van tjaboetans, die eerst 

 16 dagen na het uittrekken geplant werden, nog 95 "/o slaag- 

 den ! Het spreekt echter wel van zelve, dat het beter is de 

 wortels niet langer dan noodig is buiten den grond te laten. 



Het is opmerkelijk dat er onder de jonge Liberia-koffie- 

 planten, zelfs al heeft men aan den grond in de kweekbedden 

 veel zorg besteed en dien zooveel mogelijk fijn laten maken 

 en doen zuiveren van steentjes enz., toch betrekkelijk zoovele 

 met krommen, soms zelfs tot een lus vergroeiden, penwortel 

 voorkomen. 



Trekt men in een kweekbed de slecht uitziende plantjes 

 uit den grond, dan vindt men daaronder een zeer groot per- 

 centage met krommen wortel. Plant men zulke exemplaren 

 uit, dan verkrijgt men geen goed groeiende boomen, zij blijven 

 achterlijk en vormen weinige en dan meest geelachtig gekleur- 

 de blaren. Men doet daarom beter zulke planten niet te 

 gebruiken en ze eenvoudig weg te gooien. 



Onder de goed uitziende krachtige planten vindt men echter 

 ook nu en dan wel eene waarvan de penwortel verkrommin- 

 gen heeft, die dan echter minder slechten invloed schijnen te 

 hebben. 



Over de oorzaken dezer abnormale wortelontwikkeling is 

 nog met zekerheid niets bekend. Soms kunnen natuurlijk 

 uitwendige mechanische prikkels in het spel zijn, waardoor de 



