— 565 — 



eenigszins kalkachtige kleibodem vol scheuren was, in sommige 

 waarvan men de hand tot over halfweg den elleboog kon ver- 

 bergen ; de administrateur verklaarde, slechts eenmaal 'sjaars 

 te laten patjoelen en zelfs weinig aan het dichtmaken der 

 scheuren te doen. In de Preanger is algemeen het oordeel, 

 dat de grond tusschen de boomen niet omgewerkt mag worden 

 „„dan patjoelt ge de boomen dood"" zegt men daar". 



In Augustus 1894 verscheen er eeue zeer lezenswaardige 

 brochure van den heer W. Pelle van Palembang over Liberia- 

 koffie. Schrijver begon met zeer primitieve grondbe werking 

 en de resultaten waren bedroevend ; hij kwam toen door erva- 

 ring tot de overtuiging, dat een intensieve grondbewerking 

 voor Liberia- koffie noodzakelijk is. Hij zegt: „De plantgaten 

 moeten 2 a 3 voet diep zijn; ter aanvulling is het raadzaam 

 alleen de bovenste aardlaag te gebruiken. Op leem en klei- 

 houdende gronden, moet het lang openstaan der plantgaten 

 vermeden worden, wijl de zou de met de patjol glad gehakte 

 wanden geheel en al hard brandt, en de jonge plant later als 

 het ware in een ketel komt te staan. 



Zoodra de jonge planten ongeveer drie maanden na het uit- 

 planten beginnen door te groeien, moet de grond op 1 voet afstand 

 van den stam rondom ongeveer drie voet breed, diep omgewerkt 

 worden, na drie maanden bewerkt men den grond verder, en 

 nogmaals drie maanden later bewerkt men de rest van den grond 

 tusschen de planten. 



Indien dus de bodem het eerste jaar ongeveer 4 maal, in 

 het 2^ driemaal en in het 3^ en 4^ tweemaal doch op grooter 

 afstand van de boomen diep bewerkt wordt, zal de koffieboon! 

 spoedig rijke oogsten afwerpen". 



De hier aangeprezen werkwijze is dus, eerst goede, diepe 

 plantgaten maken, en daarna langzamerhand den verderen 

 grond diep omwerken, zoodat na verloop van een jaar de geheele 

 bodem diep is omgewerkt; dit zoude dan in de eerste vier jaren 

 herhaald worden, op groeten afstand van de koffieplanten. 

 Verder zegt de heer Pelle als do boomen een zekeren ouder- 

 dom en hunne wortels een daarmede overeenkomende diepte en 



