— 567 — 



Het ligt ook Toor de hand ; de boyengenoemde gronden zijn 

 rast en weinig poreus, de physische toestand moet geheel ver- 

 anderen zal de koffie er welig op groeien. Deze verandering 

 verkrijgt men in de eerste plaats door intensieve bewerking, 

 vervolgens door humusbemesting en eindelijk door het planten 

 van doelmatige schaduwboomen. Deze drie factoren met oordeel 

 toegepast, kunnen den bodem in den gewènschten toestand 

 brengen, zoodat Liberia-koffie er welig op groeit en, zoo noodig 

 met bemesting, goede oogsten afwerpt. 



Het maken van ruime plantgaten en het langzamerhand diep 

 omwerken van den eerst van glagah en alang-alang gezui verden 

 grond, zoodat na verloop van eenigen tijd het geheele terrein 

 behoorlijk mul is, zal wel algemeen instemming vinden; het 

 wordt hier ook nogal in toepassing gebracht. Een andere 

 kwestie is echter de latere bewerking ; als de koffie al groot 

 is en de wortels der planten zich overal in den bodem verspreid 

 hebben is de toestand geheel anders geworden; dan kan 

 men door te zware grondbewerking de wortels beschadigen, 

 waardoor de plant kan lijden. Over deze bewerking zijn de 

 planters het vooral niet eens. Zij zeggen, zooals de heer Pelle, 

 na het vierde jaar is grondbewerking eerder na- dan voordeelig. 

 Zulks is echter niet geheel juist ; het kan en zal op de meeste 

 gronden, evenals bij de Java-koffie, hier later ook nog wel 

 noodig zijn nu en dan eene flinke grondbewerking toe te passen, 

 vooral indien door de zware regens en door het loopen in de 

 tuinen de bovenlaag hard is geworden. Dat zulks met eenige 

 voorzichtigheid geschieden moet, opdat er niet meer wortels 

 vernield worden dan noodzakelijk is, zal wel niet verder behoeven 

 te worden aangetoond. Men gebruikt voor dergelijk werk 

 hier gewoonlijk de z. g. patjoel tjagak, een patjoel evenals een 

 mestvork met tanden, waardoor aanzienlijk minder wortels 

 beschadigd zouden worden dan door de gewone patjoel. Hoe 

 dikwijls en wanneer deze bewerking geschieden moet hangt 

 van verschillende omstandigheden af; zulks moet plaatselijk 

 uitgemaakt worden. 



Ook hier loopen de meeningen der practici nogal uiteen ; zoo 



