— 600 — 



Vroeger, en 't is zelfs nog niet zoo lang geleden, beschouwde 

 men algemeen den bodem slechts als een geheel levenlooze massa. 

 De grond vormde, meende men, niet anders dan een mengsel 

 van zeer verschillende bestanddeelen, vooral anorganische, die 

 zich aldaar zoo ongeveer onveranderlijk afgezet bevonden, en 

 die als het ware lagen te wachten of er misschien wortels 

 zouden komen, die een deel er van zouden opnemen om alsdan 

 voor de voeding der planten te dienen ; de overige stofPen 

 bleven dan maar onveranderd achter. 



Weinig kon men toen echter vermoeden dat de bodem 

 volstrekt niet een zoo op zich zelf onveranderlijk mengsel was, 

 want eerst de onderzoekingen van het laatste tiental jaren hebben 

 een belangrijke wijziging in deze beschouwingen doen ontstaan. 

 Gedurende dit tijdvak toch werd er verschillende malen de 

 aandacht op gevestigd, dat zich in den grond in den loop der 

 tijden aanzienlijke veranderingen, zoowel physische als chemische? 

 voordoen. Wel is waar moest men bij de opvatting blijven 

 dat het plantenkleed steeds een zeer belangrijke rol vervult bij 

 de omzettingen die in den bodem plaats vinden, maar er bleek 

 dat bovendien bijna overal en aanhoudend zich talrijke ver- 

 schillende, en vaak zelfs tegengestelde, processen in den bodem 

 afspelen, die een voortdurende en ingrijpende verandering in 

 zijn samenstelling teweegbrengen. 



Het kan wel geen verwondering baren dat men onder die 

 omstandigheden zich geneigd gevoelde om te gaan spreken van 

 het „leven" van den bodem, en van zijn „levensgeschiedenis," 

 alsof men een georganiseerd wezen voor zich had. 



Deze uitdrukkingen, op den bodem aangewend, moeten dus 

 als eenigszins overdrachtelijk opgevat worden. Tot op zekere 

 hoogte is dit intusschen minder het geval, dan het in het 

 eerste oogenblik wel schijnt, omdat de meeste dier proces- 

 sen, en in het bijzonder de meest ingrijpende en belangrijke, 

 bleken uitingen te zijn van de levensfunctiën van bepaalde 

 organismen. Zoo zijn het juist de omzettingen der stikstof- 

 houdende bestanddeelen van den bodem, dus die welke wij hier 

 nader zullen bespreken, die uitsluitend als gevolg van de werking 



