— 601 — 



van verschillende soorten bacteriën moeten beschouwd worden. 



Deze organismen, welke dus tot taak hebben de voorbereiding 

 van de stikstofverbindingen die in den grond voorkomen, om 

 hen alzoo in voor de plant bruikbare verbindingen om te zetten, 

 zijn echter ook nog in een ander opzicht van groot belang 

 voor den plantengroei in het algemeen. 



Zij beginnen toch hun werking niet slechts wanneer de 

 bodem reeds met een plantenkleed bedekt is, maar veel vroeger, 

 want ook zij zijn het die de naakte rotsen en de meest onvrucht- 

 bare gesteenten gaandeweg voor plantengroei geschikt maken. 



Uitgebreide onderzoekingen, vooral in Amerika ingesteld, 

 hebben nl. aangetoond dat zij de verweering der gesteenten inlei- 

 den, en dat dit geschiedt al of niet in directe samenwerking met 

 de vochtigheid en het koolzuur der atmospheer. Overal waar de 

 onderzoekingen ingesteld werden, trof men deze bacteriën aan, op 

 de oppervlakten van naakte rotsen zoowel als in de diepste sple- 

 ten, waar zij dan tevens de eenige vertegenwoordigers der levende 

 natuur vormden. Dit laatste feit moge vreemd schijnen, het wordt 

 echter zeer verklaarbaar wanneer men in aanmerking neemt dat 

 de voedingsvoorwaarden welke zulke plaatsen aanbieden van zóó 

 bijzonderen aard zijn, dat slechts die organismen in staat zijn onder 

 zulke omstandigheden te leven, welke bepaald daarop ingericht 

 zijn. Dit nu is juist met de hier bedoelde bacteriën het geval 

 en zelfs, voor zoover bekend, met hen alléén. De bronnen, 

 waaruit zij hun voedsel putten zijn, behalve de minerale stoffen 

 die zij verkrijgen uit de gesteenten die zij aantasten, uitsluitend 

 de lucht, de regen ; en wel ontleenen zij hun koolstof aan het 

 koolzuur der lucht, de stikstof aan de ammoniak die steeds in 

 uiterst kleine hoeveelheden in het regenwater voorkomt. Uit 

 deze elementen organische stof op te bouwen is, naar het schijnt, 

 aan geen enkel ander organisme gegeven dan juist aan de nitri- 

 ficeerende bacteriën alléén, en zoo zijn zij het dan ook die de 

 eerste sporen van humus doen ontstaan op de naakte gesteenten. 



Is dit eenmaal geschied, dan neemt langzamerhand de hoeveel- 

 heid organische overblijfselen door hun voortgaande inwerking 

 gestadig toe, en zoo wordt het terrein, wanneer het op die wijze 



