— 602 — 



voldoende voorbereid is, tenslotte toegankelijk voor andere, hooger 

 ontwikkelde planten, als algen, korstmossen, en later ook blad- 

 en levermossen. Is het eenmaal zoover gekomen dan gaat 

 de humusvorming met steeds toenemende snelheid voort, zoodat 

 ten slotte ook de hoogst georganiseerde planten daar voldoende 

 steun en voedsel vinden, en dan gaan deze het nieuw gewonnen 

 terrein veroveren. 



Bij deze beginnende verweering der rotsen treedt de werk- 

 zaamheid dêr nitrificeerende bacteriën ten opzichte der stikstof 

 nog niet op den voorgrond, omdat dit element steeds in de 

 gesteenten ontbreekt. De eigenschap stikstofverbindingen om te 

 zetten wordt eerst duidelijk merkbaar, wanneer er reeds humus 

 gevormd is, en komt dus het best uit in die terreinen, welke 

 reeds met een plantenkleed bedekt zijn. 



Om de groote beteekenis te doen uitkomen van de veranderingen 

 welke die bacteriën in de stikstofhoudende stoffen te weeg bren- 

 gen, dient er vooraf aan herinnerd te worden, dat de plant, hoewel 

 omgeven door de atmospheer die voor 4/5 gedeelte uit stikstof 

 bestaat, toch niet in staat is om zich ook maar het geringste deel 

 daarvan toe te eigenen > ). Alle stikstof welke zij voor hunne 

 ontwikkeling noodig hebbeu, moeten zij dus aan den bodem ont- 

 leenen. Doch de aanwezigheid dier stikstofhoudende stoifen in 

 den bodem is op zich zelf nog volstrekt niet voldoende voor de 

 plant, omdat deze slechts dan voor de voeding der planten 

 kunnen dienen, wanneer zij daar of in één bepaalden vorm voor- 

 komen, of wel daartoe teruggebracht kunnen worden. Die eene 

 vorm, welke dus het stikstofhoudend voedsel der plant bij uit- 

 nemendheid vertegenwoordigt, is het nitraat. Andere zouten 

 dan nitraten worden door de plant niet opgenomen 2). 



') Slechts enkele der laagst georganiseerde planten bezitten de eigen- 

 schap zich de vrije stikstof der lucht ten nutte te maken. Over deze 

 gevallen zullen wij in het vervolg nog nader spreken. 



2) Door opzettelijke proeven is wel is waar in de laatste jaren aan- 

 getoond dat de planten zich ook voeden kunnen met een humus- 

 aftreksel en ook wel ammoniakzouten kunnen opnemen, maar daar 

 deze wijze van voeding in de natuur niet of althans niet dan in hoogst 

 onbelangrijke mate zal voorkomen, zoo kunnen wij deze hier buiten 

 bespreking laten. 



