— 603 — 



Zelfs in een zeer stikstofrij ken grond, maar die ontbloot is van 

 nitraten, zouden de planten dus aan stikstofgebrek moeten te 

 gronde gaan, wanneer de omzetting van de stikstof houdende be- 

 standdeelen in nitraten om de eene of andere reden niet kon plaats 

 hebben, of ook wanneer die omzetting geen gelijken tred houdt 

 met het verbruik van deze zouten door de planten. Wij zul- 

 len spoedig zien dat deze gevallen zich inderdaad niet zelden 

 voordoen. Wanneer wij nu weten dat het uitsluitend bepaalde 

 soorten van lagere wezens zijn die in den bodem deze omzettingen 

 veroorzaken, en dat zij alzoo het aanwezige nog onbruikbare 

 voedsel in voor de plant bruikbaren vorm doen overgaan, dan zal 

 het duidelijk zijn waarom de aanwezigheid en de werkzaamheid 

 dezer bacteriën van het hoogste belang zijn voor een normalen 

 plantengroei. Omdat deze organismen, elk voor zich, er toe bij- 

 dragen om de omzetting van stikstofverbindingen in nitraten te 

 bewerkstelligen, heeft men hen den collectief-naam gegeven 

 van „nitrificeerende bacteriën". — 



De hoofdbron waaraan de planten hun stikstofvoorraad ont- 

 leenen wordt gevormd door den humus. 



Onder humus verstaat men, in den meest algemeeneu zin 

 van het woord, alle overblijfselen van het plantaardig en 

 dierlijk leven, nadat deze door den tijd verschillende omzet- 

 tingen ondergaan hebben, waardoor zij veranderd zijn in een 

 zwartachtige massa, waarin de oorspronkelijk vorm dier over- 

 blijfselen geheel of bijna onkenbaar geworden is. 



Yeelal gebruikt men echter het woord humus in meer 

 beperkten zin, en bedoelt daarmede dan slechts die orgamische 

 restes welke van plantaardigen oorsprong zijn. Aan zulke van 

 dierlijke afkomst geelt men dan den naam van mest, (terwijl 

 de term kunstmest die stoffen omvat, die bestemd zijn om de 

 opbrengst van den bodem te verhoogen, en daartoe opzettelijk 

 bereid worden in chemische fabrieken). 



Op alle terreinen die niet in cultuur gebracht zijn, is de humus 

 bijna uitsluitend van plantaardigen oorsprong, en afkomstig of van 

 de gewassen die daarop staan of er stonden, dan wel van andere 

 hooger liggende terreinen, van waar het door regen afgespoeld is. 



