— 604 — 



De hoeveelheid humus in den bodem aanwezig, is om die reden 

 zeer verschillend naar gelang van de terreinen, evenals trouwens 

 ook zijn stikstofgehalte aan groote wisselingen onderhevig is. 

 Dit laatste schijnt niet zelden, hoewel niet doorgaande, des te 

 grooter te zijn, naarmate de grond armer is aan humus. Gewoon- 

 lijk bevat, volgons onderzoekingen in Amerika verricht, de 

 humus 10°/o — 12o/o stikstof; in droge streken echter, waar 

 de grond niet meer dan l°/o of 2o/o humus bevat, houdt deze 

 14°/o stikstof. In onbebouwden grond vond men ongeveer 4*'/o 

 humus met 9"/^ stikstof, doch in den bodem den prairiën steeg 

 het humusgehalte tot ongeveer 5°/o met lOo/o stikstof. In het 

 oerwoud was het humusgehalte echter natuurlijk nog veel grooter, 

 omdat de bovenste lagen van den bodem daar vaak uitsluitend 

 uit half vergane bladeren bestaan, terwijl deze humus bovendien 

 veelal door zijn buitengewonen rijkdom aan stikstof uitmuntte. 

 Bij onderzoek, door de Heeren vax Romburgh en Lohmaxn, 

 van verschillende grondmonsters uit theetuinen, bleek het 

 humus-gehalte te wisselen tusschen 2.7 en 8.1% (uitgezonderd 

 een onvruchtbare grondsoort met slechts l°/o humus). Het 

 stikstofgehalte van den humus was echter vrij constant onge- 

 veer 4.5°/o (Verslag van 's Lands Plantentuin over 1895, 

 blz. 105). 



Wij zagen nu dat de werking der nitrificeerende bacteriën 

 bestaat in het omzetten der organische stikstofverbindingen 

 uit den humus i) en uit den mest (en zooals wij zien zullen 

 ook van de ammoniakzouten uit de kunstmeststoffen) in sal- 

 peterzure zouten of nitraten. Eigenlijk beperkt zich de werk- 

 zaamheid dier bacteriën echter tot de bereiding van het sal- 

 peterzuur; de base benoodigd om met dit zuur het nitraat te 

 vormen moet in den bodem voorhanden zijn, 't zij vrij, dan 

 wel gebonden aan zwakkere zuren. Zoo schijnt het dat vooral 

 de calciumphosphaten door die voortdurende vorming van 

 salpeterzuur gaandeweg ontleed worden. Geschiedt dit dan ont- 



1) Overeenkomstig het spraakgebi'uik zullen Avij hier aan het woord 

 humus uitsluitend de heteekenis hechten van overblijfselen van plant- 

 aardige herkomst. 



