— 611 — 



De nitrificeerende bacteriën zijn echter niet alleen in staat 

 om organische stikstofverbindingen in nitraten om te zetten, maar 

 zelfs vormen zij ook in het groot het beste middel om zoodanige 

 veranderingen teweeg te brengen. Om die reden kan het dan 

 ook niet verwonderen dat hun werking ook dienstbaar gemaakt 

 werd aan de praktijk, en inderdaad berust de bereiding in 

 het groot van kalisalpeter (dat vooral gebruikt wordt voor het 

 maken van buskruit, vuurwerk, enz.) ook uitsluitend op de 

 beschreven nitrificatie van organische stoffen. 



Zulke „salpeter-plantages" worden aangelegd, doordat men 

 stikstofhoudende stoffen, als mest en andere plantaardige 

 en vooral dierlijke afval, met grondstoffen die sterke bases 

 bevatten (zooals houtasch, puin, mergel enz.) vermengt, ze op 

 een voor den regen beschutte plaats op hoopen brengt en daarna 

 herhaaldelijk met gier begiet. Na korteren of langoren tijd 

 (van 1 week tot 2—3 jaar) wordt de laag die het rijkst aan 

 salpeter is, verwijderd en met water uitgeloogd. Daarbij ver- 

 krijgt men dan een oplossing van een mengsel van verschillende 

 nitraten, die daarna op bepaalde wijze alle in de gewone kali- 

 salpeter worden omgezet. 



Op soortgelijke wijze zijn waarschijnlijk ook de buitengewoon 

 dikke en uitgestrekte lagen van Chili- (soda-) salpeter ontstaan 

 welke men, zooals de naam het reeds aanduidt, vooral in Chili, 

 maar ook in het Transkaspisch gebied vindt. Uit de aanwezig- 

 heid van jodium en van keukenzout in die lagen, alsmede uit 

 de afwezigheid van phosphoszuur (welke stof op een dierlijken 

 oorsprong zou wijzen), zoowel als uit de plaats waar men die 

 afzettingen vindt, nl. dicht bij de zee, heeft men de gevolgtrekking 

 gemaakt dat deze salpeter zich gevormd heeft uit de overblijfselen 

 van groote hoeveelheden zeewier. Door geleidelijke opheffing van 

 den bodem zouden dan afgesloten binnenzeeën gevormd zijn, die 

 vervolgens langzamerhand uitdroogden. De daarin levende, dik- 

 wijls zeer groote zeewieren, moesten dan ten slotte sterven en hunne 

 stikstofrijke overblijfselen zouden, wederom onder de inwerking 

 van de nitrificeerende bacteriën, aanleiding gegeven hebben tot 

 de vorming dier uitgestrekte beddingen van Chili-salpeter. 



