OVER DE LIBERIA-KOFFIECULTUUR OP JAVA. 



{Vervolg en Slot.) 



SCHADUWBOOMEN. 



Het schijnt wel niet aan twijfel onderhevig of de Liberia- 

 koffie heeft hier op Java schaduw noodig. Door proeven, zoo- 

 wel in den Cultuurtuin te Tjikeumeuh als op vele particuliere 

 ondernemingen genomen, is zulks duidelijk genoeg aangetoond. 

 Enkele planters, die zich door schoonklinkende redeneeringen 

 lieten verleiden, deze koffiesoort zonder schaduwboomen te 

 planten, hebben niet zonder schade ervaren, dat zulks hier op 

 den duur niet gaat. 



Evenals bij gewone koffie het geval is, ontwikkelen jonge 

 Liberia-koffieplanten zich beter in de volle zon, de stammetjes 

 worden steviger, de takken staan dichter bij elkaar, kortom 

 zij zijn krachtiger; terwijl de jonge planten, die al terstond 

 onder wat donkere schaduw uitgeplant worden, sneller in de 

 lengte groeien ten koste van de stevigheid. De niet bescha- 

 duwde boomen zullen ook rijker bloeien en vrucht dragen, maar ten 

 koste van hun gezondheid en levensduur. Of door doelmatige 

 bemesting aan dit euvel te gemoet te komen zou zijn, is nog 

 een open vraagstuk. Om krachtige jonge planten te krijgen 

 is het dus niet wenschelijk te spoedig veel schaduw te geven. 

 Gewoonlijk worden tegenwoordig de schaduwboomen te gelijk of 

 een jaar na de koffie in den grond gebracht. Dit tijdstip hangt af 

 van plaatselijke omstandigheden en van het soort schaduw- 

 boomen, dat men gebruikt. 



Er is natuurlijk verschil in de hoeveelheid schaduw; op 

 hooger gelegen ondernemingen zal minder noodig zijn dan in 

 de laaglanden. Het nut der bedoelde boomen moet echter 



Teysm. VII. 44 



