— 632 — 



laagje bij vele boomen droog. Naar de wortels toe werd dat 

 beter en dicht bij den grond vertoonden zij neiging om nieuwe 

 loten te vormen. 



„De toestand der koffie buiten de schaduw was echter ge- 

 heel anders: 



„De meeste dier boomen toch stonden frisch en hadden 

 donkergroene bladeren, en hier en daar bleek slechts een 

 enkele door de droogte te lijden, en dat niettegenstaande de 

 grond hier groote scheuren vertoonde, die in de beschaduwde 

 plekken nauwlijks voorkwamen. De vruchten der beschaduwde 

 boomen waren aan de takken verdroogd, doch op de plaatsen 

 zonder schaduw bevonden zij zich in goeden toestand. 



„Andere tuinen gaven geheel hetzelfde te zien, want ook 

 daar verkeerde de beschaduwde koffie in zeer treurige conditie. 

 Jonge tuinen echter, in Maart en April van dit jaar geplant, 

 stonden uitstekend, geen boompje mankeerde en toch waren 

 zij geheel en al van schaduw verstoken. 



„Nagenoeg alle de bezochte tuinen waren volstrekt schoon, 

 en de grond was dus onbedekt. Daar waar afgevallen dadap- 

 bladeren lagen, waren die om den boom verzameld, doch waar 

 geen dadap stond, was er volstrekt niets, dat den grond bedekte. 



„Blijkbaar was dus de schaduw de oorzaak van den ellen- 

 digen toestand der koffieboomen. Een overtuigend bewijs 

 daarvoor vind ik verder nog in den toestand der boomen, die 

 stonden aan een broeden weg, dwars door den aanplant gaande: 

 deze boomen stonden veel beter dan die binnen in, waar zij 

 beschaduwd waren. 



„Geheel hetzelfde deed zich ook op mijne onderneming 

 voor; ook daar waren de bladeren van Liberia-koffie slap gaan 

 hangen op plaatsen, waar de schaduw toevalligerwijze dichter 

 was dan gewoonlijk. In een tuin van ruim 40 bouw, waar 

 3-jarige Liberia tusschen Assam-thee staat en welke dus geen 

 schaduw hebben, had daarentegen geen enkele boom verwelkte 

 bladeren. In het eind van October, na de eerste regens, hebben 

 de boomen zich alle weer hersteld. 



„Deze opmerkingen gelden echter slechts voor Liberia-koffie, 



