— 633 — 



want nergens zag ik tuintjes van Java-koffie, die door de 

 droogte geleden hadden; eer zou ik het tegendeel zeggen. 



„Een geval, overeenkomende met hetgeen bij de Liberia- 

 koffie waargenomen werd, deed zich voor op het erf van den 

 pasangrahan te Palaboean Ratoe. Op de aloen-aloen zag het 

 gras er goed uit in vergelijking met dat voor het huis, waar 

 het door manggaboomen beschaduwd was; dit laatste zag er 

 uit als oud hooi. Een groote klappertuin, waaronder alang- 

 alang stond, zag er geheel verschroeid uit; een eind verder, 

 waar een alang-alang-veld schoongebrand was, en waar de 

 alang-alang weer voor den dag kwam, stond versch op- 

 geschoten groen. Alleenstaande bamboestoelen stonden frisch, 

 terwijl ze overal daar er geheel verschroeid uitzagen, waar 

 zij als tuinen voorkwamen. 



„De oorzaak van een en ander meen ik te moeten zoeken 

 in den dauw. De dadap of schaduwboomen beletten, dat de 

 dauw op den grond en op de koffieboomen neerslaat, zoodat 

 de bladeren dier schaduwboomen alleen daarvan profiteeren. 

 Op plaatsen waar geen schaduw is, ziet men, als het gedauwd 

 heeft, ook op de bladeren der Liberia-koffie dauw liggen, en 

 wel tot op een hoogte van ongeveer 2^1^ Meter, en in des te 

 grooter hoeveelheid naarmate de bladeren zich dichter bij den 

 grond bevinden. Ook in de barsten van onbeschaduwden, 

 gespleten grond dringt zoo veel vocht in, hetgeen men o. a. 

 zien kan aan de spinnewebben, die over die spleten uitgespannen 

 zijn, en 's morgens vol met dauwdruppels zitten, evenals men 

 die vindt aan de worteltjes, die in de spleten te voorschijn komen. 



„Maar niet alleen derven beschaduwde koffieboomen alzoo 

 den watertoevoer door dauw ; er is nog een andere reden voor 

 de waterarmoede, die zij kunnen lijden. Op onbeschaduwde 

 terreinen toch is al het water, dat in den ondergrond aanwezig 

 Is (de bovengrond is in den Oostmoesson tot op zekere diepte 

 droog) ter beschikking van de koffiewortels, maar wanneer 

 er tusschen de koffie schaduwboomen geplant zijn, moeten zij 

 dien watervoorraad onderling deelen. Niet alleen is dus voor 

 elk hunner een kleinere hoeveelheid disponibel, maar er ontstaat 



