— 666 — 



die in de wortels van de meest verschillende planten leeft 

 zonder aldaar echter gezwellen te doen ontstaan. 1) 



Voor de drie eerstgenoemde organismen is het reeds proef- 

 ondervindelijk aangetoond dat zij in staat zijn de vrije stikstof der 

 lucht te assimileeren. Mijne onderzoekingen omtrent de vierde 

 groep zijn echter nog van te jongen datum om ook reeds op 

 zoodanige uitkomsten te kunnen wijzen. Intusschen worden de 

 proeven, die het bewijs daarvoor moeten leveren, voortgezet. 



Dat ook deze laatste schimmel, wanneer zij de wortels harer 

 voedsterplanten bewoont, in staat is zich de stikstof der lucht 

 ten nutte te maken, is dus voorloopig nog een hypothese, welke 

 in de allereerste plaats berust op de waarneming dat zij zich ten 

 opzichte van de voedsterplant steeds (en vooral wat de hoofd- 

 zaken betreft) op geheel overeenkomstige wijze gedraagt als 

 dit bij de schimmels van de Leguminosen- en Elaeagnus-knoWen 

 het geval is. In het boven aangehaalde opstel over de „stikstof- 

 voeding" werd in bijzonderheden uiteengezet hoever deze over- 

 eenkomst gaat en om welke redenen mij de conclusie van de 

 stikstof-assimilatie dier schimmels waarschijnlijk voorkomt. 



Een belangrijke eigenaardigheid der stikstof-assimileerende 

 organismen, welke een scherpe tegenstelling vormt met de nitri- 

 ficeerende bacteriën, bestaat daarin dat terwijl laatstgenoemden 

 veel zuurstof noodig hebben, zoowel voor hun eigen leven als 



1) In mijn laatste opstel heb ik onder de cultuurplanten, wier 

 wortels door den endophyt (zoo duidde ik de hier besproken schimmel 

 aan) bewoond worden, slechts gesproken van de koffie, omdat ik yan de 

 cultuurplanten toen nog slechts deze onderzocht had. Thans kan ik 

 er bijvoegen dat die schimmel ook, en op geheel gelijksoortige wijze, 

 gevonden werd bij verschillende anderen. 



Zoo in de eerste plaats in de wortels van thee en cacao, afkomstig 

 van een der particuliere ondernemingen in de Preanger, in kina (Ledge- 

 riana zoowel als Succirubra uit de Gou vernemen ts-kinatuinen (en boven- 

 dien ook in tabak en dadap. 



Ten slotte werd onlangs door Dr. Wakker in het „Archief voor de 

 Java Suikerindustrie" (1896, blz. 370) een schimmel (Wortelschimmel 

 no. 1) beschreven en afgebeeld, die een zoo opmerkelijke overeenkomst 

 vertoont met onzen endophyt, dat ik niet aarzel haar ook als zoodanig 

 te beschouwen. 



