teweeg brengen. Misschien zou hierbij nog kunnen genoemd 

 worden de eekhoren, niet omdat hij zoo heel groot is, maar 

 omdat hij, door 't ontschorsen van de toppen van boomstam- 

 men, het afsterven van deze toppen veroorzaakt en aldus de 

 hoornen, die reeds eenigen leeftijd bereikt hebben, voorgoed 

 bederft. 



In 't algemeen zijn de diersoorten, die als « schadelijke 

 dieren » optreden, kleine dieren, die een enorm sterk voort- 

 plantingsvermogen hebben, zooals dato. a. met de meeste 

 insekten het geval is. Eén enkel dier brengt niet zoo heel 

 veel schade teweeg ; maar deze dieren werken door de groote 

 massa's, waarin zij verschijnen. 



Bij zulke dieren, die een zeer sterk voortplantingsver- 

 mogen hebben, hangt het van zeer verschillende omstandig- 

 heden af, of zij ook in grooten getale optreden en aldus 

 schadelijk worden. Vooreerst is het de vraag, of er een 

 voldoende voorraad passend voedsel voor hen is ; in de 

 tAveede plaats of het klimaat en de weersgesteldheid gunstig 

 of ongunstig voor hen zijn ; en ten slotte hangt ook hunne 

 vermeerdering af van de al- of niet aanwezigheid van een 

 grooter of geringer aantal andere organismen, die als hunne 

 vijanden optreden. 



Niet altijd zijn dit rechtstreeksche vijanden, in dien zin 

 dat zij de schadelijke dieren dooden; het kunnen ook — 

 hoewel slechts bij uitzondering — planteneters zijn, die het 

 gedijen der bepaalde diersoort daardoor tegenhouden, dat zij 

 zich met hetzelfde gewas voeden. In de jaren 1875-1877 had 

 zich de eikenaardvloo {üaltica quercetorum) in verscheiden 

 streken van Gelderland (o. a. langs den Rijn, van Rhenen tot 

 Arnhem) zoodanig vermeerderd, dat men in 1877 reeds in 

 Juli geene groene bladeren meer aan de eiken zag : alle bla- 

 deren waren geheel geskeleteerd, en de groene bladmassa was 

 geheel verdwenen. Nu was het jaar 1878, althans in de 



