die zich door bruinkleuring, en door ontijdig afvallen der 

 naalden kenbaar maken. Ik laat echter vorst en uitdroging 

 als oorzaken der ziekte (« Frostschütte en Trockenschütte «) 

 buiten beschouwing on bepaal mij hier alleen tot de epide- 

 misch optredende ziekte (« Pilzschütte »»), waarvan Lopho- 

 dermium Pinastri de oorzaak is. 



Bij kiemplanten vertoont zich de ziekte reeds in den herfst 

 van het eerste jaar door bruine vlekken op de roodgeworden 

 naalden. In die vlekken kan men het mycelium vinden, dat 

 naar buiten pykniden vormt, waarvan de conidiën waarschijn- 

 lijk niet kiemkrachtig zijn. De apotheciën, die grooter zijn 

 dan de pykniden, ontwikkelen zich het volgend jaar, wat 

 echter zeer afhangt van de weersgesteldheid. Zachte winters 

 kunnen eene epidemische ontwikkeling tengevolge hebben. 



Bij 2 en 3 jarige dennen komen de apotheciën eerst 

 gewoonlijk in het derde jaar te voorschijn, hetzij de naalden 

 zijn afgevallen, hetzij zij nog aan den boom zitten. Ook 

 regenachtige zomers zijn gunstig voor de uitbreiding van den 

 parasiet, daar de rijpe apotheciën alleen door verslijming der 

 ascus wanden de bladopperhuid doen barsten, als het weefsel 

 van de naald sterk doorweekt is. 



Van eenjarige planton sterven de naalden wèl af, maar 

 zij blijven zitten ; van 2- en meerjarige dennen echter vallen 

 ze af, bij de eerste voorj aars warm te in Maart of April, vaak in 

 groote menigte, en wel door de hernieuwde werkzaamheid van 

 den den zelf, die zijne zieke deelen door kurk vorming isoleert. 



Schotzieke kiemplanten gaan meestal te gronde, en als ze 

 zich al eens herstellen, mogen ze toch niet uitgeplant worden. 

 Evenmin mag dat geschieden met aangetaste twee of driejarige 

 dennen, vooral ook daar het weerstandsvermogen na de ver- 

 planting aanmerkelijk verzwakt. Genezen kunnen de boomen 

 alleen, wanneer een klein deel der naalden is aangetast en het 

 mycelium niet tot den twijg is doorgedrongen. Wanneer 



