— 120 — 



van (Ie lieeren Wolters, Hecldema, enz. TJit deze feiten 

 werd de gevolgtrekking gemaakt, en mijns inziens zeer 

 tereclit, dat de oorzaak van de ziekte in den bodem schuilt 

 en dat de schimmelplant slechts een bijkomend iets is, dus 

 als een secundair verschijnsel is te beschouwen. We kun- 

 nen ons dus voorstellen, dat de planten door d'e eene of 

 andere oorzaak in den bodem abnormaal worden, daardoor 

 in eenig opzicht zwakker zijn en in dezen toestand minder 

 of geen weerstand hebben tegen het indringen der schim- 

 meldraden. 



In een artikel van ïï. Wolters, te Nieuw-Buinen, in de 

 Xieuice Veendammer van 23 Juli 1904, wordt de bewuste 

 ziekte toegeschreven aan het gebruik bij het toemaken van 

 den tlialgrond van z.g. loodzand, dus de grijs tot. zwart 

 gekleurde laag zand, direct volgende onder de veenlaag. 

 De praktijk leert, dat juist op die plekken, waar dit zand 

 voor de bezanding is gebruikt — in tegenstelling met wit 

 of rood zand — de sterfte optreedt. Xiet alleen mislukt 

 hier de haver, maar ook rogge en aardappels geven niet een' 

 vollen opbrengst. A^ooral dit laatste is een sterk bewijs voor 

 de stelling, dat de schimmel niet is de eigenlijke oorzaak, 

 maar slechts een secundair verschijnsel, dat m. a w. de 

 ziekte een voedingskwestie is. De heer Wolters meent de 

 oorzaalc te moeten zoeken in de afwezigheid van een of meer 

 plantenvoedende stoffen in het loodzand : stoffen, die ook 

 niet door middel van de gebmikelijke hulpmeststofEen in 

 voldoende mate zouden worden aangevoerd. Als middelen 

 tegen de kwaal worden opgegeven : aanwending van stal- 

 mest, compost, woelen en opnieuw bezanden. 



Dat deze middelen werkelijk schijnen te helpen, hebben 

 wij bij een bezoek (31 Mei 1905) aan de ontginningen vaai 

 II. J. Wolters te Yroomshoop gezien. Gedeelten van per- 

 ceelen, waarop in vorige jaren van de haver niets terecht 



