— 100 — 



planten, die den kring- vormen, is verschillend, maar des te 



meer, hoe grooter de ki-ing is Nadat ik een... onderzoek 



heb ingesteld, meen ik bepaald te moeten gelooven, dat de 

 uitbreiding van het centrum begint. » De Heer A. Brants op 

 den huize Het Joppe, onder Gorssel, schijnt iets soortgelijks te 

 hebben "waargenomen, daar hij mij omtrent de heksenkransen 

 in de weidelanden schrijft : « Zooals ik meen opgemerkt te 

 hebben, bestaan die uit eene andere grassoort dan de 

 heerschende. » De soort wordt evenwel niet bepaald door 

 hem opgegeven. Hij twijfelt of het wel niet eene soort van 

 rietgras (Carex) zal zijn. » 



WesterhofT maakt eindelijk melding van « heksen- 

 krans2n » op de Geldersche heidevelden, veroorzaakt door 

 den eigenaardigen groei van eene Wolfsklauwsoort, nl. 

 Liicopodiam complanatum. 



De Heer Brants op den huize Het Joppe onder Gorssel, 

 zag ze op den Lochemer Berg. Hij schreef erover : « Dik- 

 wijls heb ik kransen gezien van meer dan eene Rhijnland- 

 sche roede in doorsnede; en wat opmerking verdient, deze 

 groote ki'ans was hier en daar afgebroken en gevormd uit 

 kleine kringen van eenige duimen in doorsne:le, enkele 

 grooter. Het schijnt dus dat deze plant de neiging heeft om 

 zich niet in ééne richting uit te breiden... maar dat in alle 

 riclitingen te doen, in welk geval noodwendig een ring 

 moet ontstaan. Geraakt nu een der samenstellende plantjes, 

 in den ring, geïsoleerd en van belemmerende omgeving 

 bevrijd, dan gehoorzaamt dit aan do oorspronkelijke neiging 

 en vor-mt een' kring op zich zelf. » 



Noch de boven bedoelde Wol fsklauwkringen op de heide, 

 noch die in weiden of in hooi- en graanland, welke boven 

 werden besproken, hebben met de eigenlijke heksenkringen 

 iets uit te staan : toch vermeld ik ze omdat WesterhofF ze 

 onder' de « heksenkringen » opsomt, en zulks in zóóver met 



