— 101 — 



reclit, omdat men in verschillende streken liet ontstaan ook 

 van deze kning'en aan bovenaardsche machten — aan heksen, 

 elfen of alven of aan den duivel zelven — toeschreef, ja zelfs 

 hier en daai* nog heden ten dage toeschrijft. 



Van de res soorten van heksenkringen, die WesterhofT 

 beschrijft, lioud ik alleen de drie eersten voor A^are heksen- 

 kringen, dus voor kringen, die — zooals later zal blijken — 

 door het groeien van paddestoelen in de weiden worden in 

 't leven geroepen. Westerhoff beschrijft wel is waar deze 

 drie soorten van « heksenkringen » als vormingen van 

 geheel verschillend voorkomen en verschillend aard; maar 

 ik meen te mogen zeggen dat er tussclien deze drie soorten 

 allerlei overgangsvormen bestaan. Hierover nader. Eerst 

 spreek ik over den meest gewonen vorm der heksenkringen, 

 dat is over « de derde soort van heksenkringen » van Wes- 

 terhoff. 



Deze meest gewone vorm der eigenlijke heksenkringen 

 wordt door D.-J. Kuperus in de « Landbouwcourant » van 

 11 Mei 1876 aldus beschreven : « Zij (die kringen) komen 

 misschien elders voor onder den naam van Duivelskarnpad, 

 Duivelstjeinpad, of eene plaats, waar de duivel 's nachts 

 zijne boter karnt, of ook wel Heksenkring of Tooverkring, 

 Die kringen (namenlijk de kringen op het land van den Heer 

 Kuperus) hadden eene middelruimte van 5 voet middellijii, 

 die middelmatig vruclitbaar is. Hierom stond een kring 

 van een voet breed, die buitengewoon vruchtbaar is ; hierom 

 heen ^^•as de grond geheel onvruchtbaar, zoodat het een en 

 ander zeer in 't oog viel ». 



Sorauer beschrijft in zijn « Handbuch der Pfianzen- 

 kra-nkheiten » (deel II, 2'' druk, bl. 270 tot 272) de heksen- 

 kringen als volgt: « De op de weiden voorkomende 

 heksenki'ingen vertoonen zich als cirkelronde, grootere of 



