— 113 — 



de landlieden in Lotharingen, volgens de verzekering van 

 mevronw Elise Voyart, dezelve niet dan ondei* vrees en 

 beving naderen; dat liet — volgens het schrrjven van Bosc 

 — in Fi'ankrijk onmogelijk is sommige personen te bewegen, 

 deze cirkels binnen te treden, hoewel zij verzekeren dezelve 

 meermalen onwetend, bij nacht betreden te hebben, zonder 

 daarvan eenig nadeel te ondervinden, en eindelijk... dat 

 volgens Braun in Zweden onder 't volk het bijgeloof heerscht, 

 dat voor hem, die binnen deze danscirkels raakt, de Alven 

 zichtbaar zullen worden niet alleen, maar ook zoodanig 

 persoon dan geheel in hare macht geraakt, dat zij hem dan 

 echter geen kwaad doen, maar bloot met hem stoeien. » 



Overgaande van de bovennatuurlijke verklaringen, die 

 men gegeven lieeft van 't ontstaan der heksenringen, tot de 

 natuurlijke verklaringen, wil ik eerst melding maken van de 

 meening van Linnaeus, die het er voor hield dat de heksen- 

 kringen worden gevormd op plaatsen, waar paarden en 

 runderen hunne urine hebben geloosd. Over die meening 

 behoeft hier nauwlijks te worden gesproken, daar zulke 

 « pisplekken », die bij droog, zonnig weer op 't weiland 

 ontstaan, er geheel anders uitzien dan heksenkringen. 

 't Zijn eenvoudig grootere of kleinere cirkelvormige plekken, 

 waar het gras verdord is. Zij vortoonen zich ook 't volgende 

 jaar niet meer, zooals de heksenringen doen, die ieder jaar 

 wijder worden, en eerst verdwijnen, nadat zij in den loop 

 der jaren op verscheiden plaatsen zoodanig zijn verbrokkeld, 

 dat de onderlinge samenhang der stukken niet meer zicht- 

 baar is; waarbij echter vaak ieder stuk zich weer tot een' 

 aparten ring vervormt. 



Uilkens schreef het onstaan der heksenkringen toe aan 

 de samenstelling van den onderliggenden grond of aan uit- 

 dampingen van dezen. Hij vergeleek de hersenkringen bij 



8 



