— 119 — 



zelfden grond op den duur aanleidinggeeft tot sterke vermeor- 

 dei'ing van do i)apasieten van dit gewas; en dat daaraan 

 vooral moet ^^'o^den toegeschreven dat het gewas op den 

 duur op dien grond, waar het te vaak weerkeerde, niet meer 

 wil gedijen. De bietenmoeheid van den bodem is gebleken 

 te worden veroorzaakt door het bietenaaltje {Heterodera 

 Scliachtii); en hetzelfde wormpje doet in de provincie 

 Groningen, waar sedert jaren de teelt van haver sterk werd 

 overdreven, dit laatstgenoemde gewas maar al te vaak 

 mislukken. De zoogenoemde « klavermoeheid » is nu 

 eens 't gevolg van de sterke vermeerdering van het stengel- 

 aaltje {Tule^icfms derastairix), dan weer van die van de 

 klaverkankerzwam [Sclerotinia Trifoliorum Peziza cibo- 

 rioides). Ylasbrand op akkers, waar vlas in zeker tijds- 

 verloop te vaak weerkeert, wordt insgelijks door een' 

 parasiet tew^eeg gebracht, zooals wij reeds lang vermoedden 

 maar sedert kort pas weten. (Zie dezen jaargang van dit 

 tijdschrift, bl. 47). — Maar in den tijd van D"" Westerhoff 

 waren de bovenvermelde feiten nog niet bekend ; men kon 

 niet vermoeden dat de onmogelijkheid om zeker gewas meer 

 dan zeker aantal jaren op denzelfden grond te laten terug- 

 keeren, zou moeten worden toegeschreven aan parasieten. 

 Westerhoff zag het onvoldoende van de in zijnen tijd door 

 de meeste geleerden omhelsde « uitputtingsthéorie » in, en 

 keerde daarom terug tot de het eerst door den Leidschen 

 Professor S. J. Brugmans (1785) verkondigde leer, volgens 

 welke de planten door hare wortels stoflen zouden afscheiden, 

 schadelijk voor haar leven, zoodat zij op den duurden bodem 

 voor zich zelven ongeschikt zouden maken; terwijl de door 

 eene bepaalde plant uitgescheiden stoffen voor de meeste 

 andere planten niet schadelijk, zelfs voedzaam zouden wezen. 

 Deze leer, die een tijd lang door onderscheiden geleerden 

 werd gehuldigd (Ingenhousz, Senebier, Treviranus, Decan- 



