— rj;; — 



heiten » (II, bl. 270) zooveel mogelijk alles meegedeeldw at 

 omtrent do heksenkringen bekend is geworden. Echter is 

 het bevreemdend, niet dat hij van Westerhoff's verhandeling 

 geen gewag maakt (wat zeer 'wel te begrijpen is, daar deze 

 verhandeling in 't Nederlandsch is verschenen en zelfs in 

 Nederland niet veel bekend is geworden), maar dat hij 

 ook van WoUaston's geschrift, dat in de « Philosopliical 

 Transactions » verscheen, geen melding maakt, en zich 

 bepaalt tot de aanhaling van schrijvers uit de laatste helft der 

 lO*" eeuw. Toch is de verklaring, die Sorauer geeft, in den 

 grond der zaak dezelfde als die van Wollaston, welke 

 verklaring trouwens tegenwoordig algemeen wordt aan- 

 genomen. 



Van ^^'at verder voor merkwaardigs omtrent de lieksen- 

 kringen in Sorauers boek en bij de door hem aangehaalde 

 auteurs voorkomt, maak ik melding 1° van de waarnemingen 

 dat de heksenkringen zich eerst zouden vertoonen na eene 

 sterke bemesting met superpbosphaat, terwijl op de met 

 stikstof bemeste perceelen geen paddestoelen en dus ook geen 

 heksenkringen zouden ontstaan (1); — 2" van de onder- 

 zoekingen van Gilbert en Warrington (2) en van Cailletet 

 (3), waaruit blijkt dat de groei van paddestoelen op een' 

 bepaalden l)odem dien bodem doet verarmen aan stikstof, 

 pbosphorzuur en alkaliën, wat ook met den bodem der 

 heksenkringen hot geval bleek te zijn; — 3" van de waarne- 

 mingen van Lawes en Gilbert (4) omtrent het veranderen 



(1) « The chemistry of >• Fairy riiigs - ; ia '• Ganleners Chronicle », 

 18 3, 1, 700. 



(2) .. Jahresbericht tur Agriculturchemie ", 1S83, (bl. 309.) 



(3) •> Comptes rendus de rAcadéniie des Sciences. » Deel LXXXIl, 

 bl. 1205. 



(4) Biedcrmann's Centralblatt für Agriculturchemie, 1876, bl. 414. 

 Lawes en Gilbert bevonden dat binnen de heksenkringen de roode kla- 

 ver en de Lathyrus verdwenen, maar dat witte klaver er over bleef. 



