en 
teerd werd. Daarnaast worden ook verwante geslachten der 
Musaceeën door onze bacterie aangetast; de ziekte, die wij de 
Javaansche vaatbundelziekte der bananen noemen, is dus niet 
eens een speciale ziekte der bananen. Zij kan ook bij andere 
geslachten der Musaceeën optreden; maar wegens haar voor- 
loopig nog geringe economische beteekenis werd hieraan tot 
dusverre geen bijzondere aandacht besteed. 
Is deze zoogen, Javaansche vaatbundelziekte der pisangs in 
werkelijkheid-een ziekte, die uit geheel Indië gerapporteerd werd, 
de tweede ziekte, de bloedziekte der pisangs op Celebes, is 
daarentegen beperkt tot Zuid-Celebes en schijnt niet ten Noorden 
der afdeelingen Mandar en Loewoe voor te komen. Zij is dus 
voor Zuid-Celebes en de omliggende eilanden endemessch, 
Haar verschijnselen zijn tamelijk menigvuldig. Waar echter 
ook de Javaansche vaatbundelziekte op Celebes algemeen voor- 
komt, moeten telkens de symptomen van deze laatstgenoemde 
ziekte van het ziektebeeld worden afgetrokken. Wat de uitwen- 
dige verschijnselen betreft, kan dus uit algemeene groeibelem- 
meringen van de plant en het vormen van abnormaal kleine 
bladeren nog niet op de aanwezigheid der bloedziekte besloten 
worden, al is deze zeker ook in staat, deze algemeene verzwak- 
kingsverschijnselen te weeg te brengen. Typische, specifieke 
uitwendige ziekteverschijnselen zijn echter de volgende. 
Ingeval de ziekte nog gedurende de groeiperiode uitbreekt, 
krijgen gewoonlijk eerst de jongere, daarna ook de oudere bla- 
deren geelachtige strepen, die van de middennerf af evenwijdig 
met de zijnerven naar den bladrand toeloopen. De kroon knakt, 
de bladeren worden bruin en verdorren en de plant gaat dood. 
Ingeval de ziekte eerst aan het eind der groeiperiode uitbreekt, 
d. w.z. nadat de vruchttros voor den dag is gekomen, vertoont 
gewoonlijk eerst het op 3 of 4 na jongste blad deze verkleuring ; 
maar dan kan de plant wekenlang in dezen toestand blijven. 
Op een gegeven oogenblik echter gaat de verkleuring binnen 
enkele dagen op de heele kroon over en veroorzaakt dan haar 
volledige vernieling. Intusschen heeft de ziekte ook den vruchttros 
aangetast. De vruchten nemen vooral op de zijden, waarop zij 
met andere vruchten van dezelfde sisir in aanraking komen, een 
gele of geelbruine kleur aan en zijn eenigszins ingevallen. Dikwijls 
