EN 
wisseling uitgesloten is, Ook bij de bloedziekte wordt, wel is 
waar, de eerste aantasting door een verkleuring der vaatbundels 
zichtbaar; maar dan gaan de bacteriën op het naburige paren- 
schijm over en doorwoekeren langzamerhand het geheele vrucht- 
vleesch, dat geel en later bruinrood verkleurt (fig. 3). In sommige 
gevallen krimpt het bruinroode vruchtweefsel ineen en wordt 
droog en hard, In de meeste gevallen wordt het echter door 
de bacteriën opgelost; waar vroeger het vruchtvleesch was, vinden 
wij dan in de vrucht een holte, die aan de basis met een slijmige, 
bruinroode vloeistof gevuld is (fig. 4). De vorming van deze 
holte is dan ook de oorzaak, waarom de vruchtwand na het 
optreden van de gele verkleuring ineenkrimpt. 
Vergelijken wij nu de in- en uitwendige verschijnselen van de 
twee Indische pisangziekten met elkaar, dan komen wij tot de 
volgende situatie, Zoowel de Javaansche vaatbundelziekte als de 
bloedziekte veroorzaken een vernieling en verkleuring van talrijke 
vaatbundels in de wortelstokken. Het inwendige ziektebeeld 
van beide ziekten komt dus volledig overeen. t) 
Met ditzelfde znwendige ziektebeeld gaan echter twee geheel 
verschillende wifwendige ziektebeelden gepaard. 
Als de Javaansche vaatbundelziekte überhaupt uitwendige 
ziekteverschijnselen teweeg brengt, dan zijn deze van mechani- 
schen aard. Het zijn verschijnselen van groeibelemmering en 
verwelking, die voldoende worden verklaard door het feit, dat 
tergevolge van het afsterven van bijna alle vaatbundels de voedsel- 
toevoer werd afgesneden. Bij de bloedziekte zijn daarentegen 
de verschijnselen in de bladerkroon van physiologischen aard; 
want hunne oorzaken kunnen niet anatomisch worden verklaard. 
Zelfs dan als de bloedziekte slechts een percentage der vaat- 
bundels in den wortelstok heeft aangetast en verkleurd, dat bij 
de Javaansche vaatbundelziekte tot geen uitwendige verschijnselen 
aanleiding zou geven, treden bij haar toch verkleuringen der 
bladeren en afstervingsverschijnselen van de geheele kroon op, 
die geenszins slechts door mechanische inwerkingen kunnen 
1) De vruchten kunnen wij hier voorloopig buiten beschouwing laten. Zij 
worden immers bij de bloedziekte pas in de laatste stadia aangetast, lang nadat 
de andere verschijnselen, waarover het hier gaat, aan den dag zijn getreden. 
