Zen 
veroorzaakt zijn. Het is, zooals later door proeven werd vast- 
gesteld, een vergiftiging, veroorzaakt door de excreten van de in 
den wortelstok aanwezige pathogene bacteriën. 
Over de levenswijze van deze pathogene bacterie valt het 
volgende op te merken. Zij kan in den grond voorkomen en 
daar tamelijk lang, minstens één jaar, blijven. Daarmede is echter 
niet gezegd, dat na een jaar besmette velden steriel zouden 
wezen; want overblijfsels van rottende wortelstokken kunnen 
jarenlang in den grond achterblijven en daar voortdurend een 
bron van nieuwe infectie opleveren. 
Vanuit dezen grond dringt de bacterie door de snijvlakten 
in de wortelstokken van daar geplante pisangs; dit feit werd 
ook al indirect door enkele Inlanders waargenomen; want zij 
zeggen, dat bibit van gezonde stoelen, geplant in zieke velden, 
op den duur ook weer ziek wordt; 
In de wortelstokken leeft de bacterie in de vaatbundels en 
het grondweefsel en schijnt daar over het algemeen niet zeer 
veel kwaad te doen. Het is een latente ziektetoestand zooals 
bij de Javaansche vaatbundelziekte. Vanuit het moederrhizoom 
gaat ze op de jonge zijspruiten over en is daar al in de vroegste 
stadiën aan te toonen, hoewel geen ziekteverschijnselen naar 
buiten zichtbaar worden. Deze voortdurende overgang van de 
pathogene bacterie van de moederplant-op de zijspruiten is een 
van de meest verderfelijke karaktereigenschappen van de 
bloedziekte; een aangetaste stoel kan immers nooit meer gezond 
worden, maar blijft steeds door besmet. 
Hoe lang de planten in dezen latenten toestand kunnen blijven, 
zou slechts door langdurige proeven kunnen worden uitgemaakt, 
Waarnemingen op het veld toonen aan, dat wij hier zeker met 
jaren moeten rekenen; gedurende dezen tijd ondervinden de 
planten wel een zekere belemmering, doch niet op een schaal, 
dat de opbrengst daardoor aanmerkelijk zou achteruitgaan. 
Op deze wijze kan de ziekte gedurende jaren in een bepaald 
landschap aanwezig zijn en zich zóó volkomen rustig houden, 
dat men geneigd zou zijn, haar als uitgeroeid te beschouwen, 
Zoekt men echter in afgelegen of verlaten velden of in moerassige 
gebieden, waar de pisangs onder ongunstige voorwaarden moeten 
groeien, dan zal men steeds weer acuut zieke stoelen vinden, 
