rattenmoeder de toegang tot het hol af met een prop „soemboek, 
(uitgeworpen rotte aardmassa); is dus zulk een prop aanwezig, dan is 
dit een zeker teeken, dat het hol bewoond is. Bewoonde holen zijn 
ook nog daaraan te herkennen, dat ze schoon zijn en voedselresten 
herbergen, terwijl men bij oude verlaten holen gewoonlijk al heel 
gauw wortels van allerlei planten ziet uitgroeien. 
Het meest geliefkoosde voedsel van de veldrat is, gelijk bekend, 
de padi en vrijwel in elk stadium tasten de ratten dit gewas aan. 
alleen zeer jonge rijst laten zij met rust, maar pas uitgezaaide bibit 
moet het dikwijls reeds ontgelden. 
De rijst is als voedsel zulk een belangrijke factor in het leven van 
de veldrat, dat de geheele voortplanting afhankelijk is van de al of 
niet aanwezigheid van rijpe of rijpende padi op het veld. De eerste 
jongen worden dan ook niet geboren, voordat de rijstaren zich gaan 
ontwikkelen. Elke worp bestaat uit ongeveer 12 jongen, en deze jonge 
dieren zijn na ruim 3 maanden zelf weer geslachtsrijp. 
Komt er echter geen rijpende padi te velde voor — in den regel zal 
dit gedurende den oostmoesson het geval zijn —, dan staat niet alleen 
de voortplanting der veldratten tijdelijk stil, maar er volgt in het 
algemeen een moeilijke tijd voor deze dieren Dan begint het trek- 
ken der ratten op zoek naar voedsel; zij vertoonen zich nu eens hier 
dan weer daar, en als de oostmoesson fel en langdurig is, dan nemen 
zij alles voor lief om hun honger te stillen, zelfs jonge djatiboompies 
moeten er dan aan gelooven. Maar het zijn vooral de tweede ge- 
wassen en de padi gadoe, die in den drogen tijd van de rattenplaag 
te lijden hebben, verder ook suikerriet en enkele andere cultuur- 
gewassen. 
Later, als tegen den westmoesson de sawahs weer bewerkt worden 
en vaak geheele landstreken onbeplant zijn en onder water staan, 
dan zijn voedselgebrek en woningnood voor de ratten op het hoogst 
en vermoedelijk zuilen dan een groot aantal het afleggen. 
Wat nu de bestrijding betreft, komt de schrijver vooreerst tot de 
conclusie, dat stelselmatig wegvangen der ratten nog altijd het meest 
afdoende en goedkoopste middel is, maar hij wijst er tevens op, dat 
stelselloos wegvangen geen zin heeft; eerst als allen tezamen werken 
is eenig heil van deze maatregel te verwachten. 
Hier heeft men nu naar de meening van ref. eigenlijk de quin- 
tessens van het geheele vraagstuk. De moeilijkheid bij de bestrijding 
der veldrattenplaag zit niet zoozeer in de gecompliceerdheid van het 
vraagstuk als wel in het gebrek aan samenwerking, en, bij de onver- 
schilligheid en zorgeloosheid van de landbouwende bevolking tegen- 
