ee ID de 
mische bevindingen al te ver gaande conclusies over de oorzaak der 
ziekte te trekken. 
De eenig mogelijke weg, om daaromtrent tot een zeker resultaat 
te komen, is het isoleeren en in cultuur brengen van de organismen, 
die in zieke planten gevonden worden en het daarmee nemen van in- 
fectieproeven op gezonde planten. Dat heeft de schrijver op een bewon- 
derenswaardige manier gedaan en noch tijd, noch moeite gespaard, 
om de geheele bonte microflora stuk voor stuk in cultuur te brengen. 
Alvorens daarmee te beginnen, was het echter noodzakelijk na te 
gaan, of niet misschien sommige organismen in gezonde pisangs als 
commensalen, dwz. als onschadelijke gasten, kunnen leven. Was dit 
het geval, dan zouden verder deze organismen als ziekteveroorzakers 
buiten beschouwing kunnen blijven. Het is echter gebleken, dat de 
door en door gezonde wilde pisangs, die in het oerbosch bij Tjibodas 
staan, in hun vaatbundels geheel organismenvrij zijn. Bij pisangs, die 
alleen in hun rhizomen ziek zijn, werden daarentegen in de vaatbun- 
dels Fusariumsoorten en bacteriën gevonden, die bij infectieproeven 
ongevaarlijk bleken te zijn. 
Verder moest nog nagegaan worden, of bij natuurlijke rottings- 
processen, uitgaande van oude wonden, in anders gezonde pisangs 
bacteriën optreden, die vaatbundelziekten kunnen veroorzaken, Dat 
bleek echter niet het geval te zijn. 
Het is een bont gezelschap van schimmels en bacteriën, dat in de 
zieke planten gevonden werd en waarvan hoofdstuk IV een uitvoe- 
rige beschrijving geeft. Het zou ons te ver voeren, hier van al de 
moeite te gewagen, die zich de schrijver bij het in cultuur brengen 
getroost heeft. Ik wil hier alleen vermelden, dat niet minder dan zes 
Fusariumsoorten, een Oedocephatum, een Pseudoipidium en acht 
bacteriën-soorten gevonden, beschreven, gecultiveerd en voor infectie- 
proeven gebruikt werden. Het resultaat van al deze moeite is, dat 
maar door één enkel dezer vele schimmels en bacteriën gezonde 
planten konden worden geinfecteerd, namelijk door de bacterie No. I, 
die schrijver Pseudomonas Musae noemt. 
Alvorens dit belangrijke resultaat nader toe te lichten, moet nog 
even de methode van het nemen van proeven vermeld worden. De 
schrijver kwam daarbij voor een groote moeilijkheid te staan. Er zijn 
toch immers op Java bijna geen absoluut gezonde pisangs te vinden. 
Er moet dus altijd met relatief ziek materiaal gewerkt worden. Om 
deze moeilijkheid te overwinnen, heeft de schrijver met exemplaren 
gewerkt, die alleen zieke rhizomen hadden. Er werd dan eerst met 
een kurkboor een stukje uit den schijnstam gehaald op de plaats, 
Di 
Je 
