— 105 — 
De invloed van het ladansgen op de vruchtbaarheid van den grond. 
In bovengenoemde opinie, dat boschbouwkundigen meermalen 
aan het ladangen veel te groote nadeelige gevolgen toeschrijven, 
werd ik dezer dagen weer gesterkt bij het lezen van het door 
den Heer A. THORENAAR in Tectona geschreven artikel 
„,Boschvernieling en Boschpolitiek op de Buitenbezittingen”’, welk 
stuk door het Algemeen Landbouwweekblad ín het nummer 
van 13 Januari j. l. werd overgenomen. De schrijver stelt 
het in dit artikel n. l, als onomstootelijk bewezen voor, dat de 
gronden door het ladangen verarmen en bij een voortgezetten 
ladangbouw geheel worden uitgeput. Ten aanzien van het eind. 
resultaat wordt o. a, verwezen naar de geheel ontboschte Pase- 
mahvlakte in de Palembangsche Bovenlanden, terwijl, wat de 
Palembangsche laagvlakte betreft, aan deze eenzelfde toekomt 
wordt toegedacht indien niet onmiddellijk wordt ingegrepen. 
Erg gelukkig is echter de keuze van de Pasemahhoogvlakte 
als voorbeeld niet geweest, want als men bedoelde streek in 
nadere studie neemt, dan blijkt, dat een groot deel van deze 
z. g. afgeladangde hoogvlakte eenige tientallen jaren geleden nog 
een welvarende sawahstreek was. Een flinke wandeling door 
de grasvlakten kan een ieder hiervan spoedig overtuigen, daar 
nog overal de vroegere sawahdijkjes kunnen worden teruggevon- 
den, benevens een heel net van leidingen en tientallen — eveneens 
verlaten — vischvijvers. Dat de ontbossching van de Pasemahvlak- 
te een uitsluitend gevolg is geweest van het vroegere ladangen, 
is dus niet bepaald juist. Overal nog gemakkelijk terug te vinden 
Hindoebeelden doen ons voorts inzien, dat hier eenmaal een 
welvarende Hindoebevolking heeft geleefd. Wel is gebleken, dat 
de gronden daar zéér verarmd zijn, zoodat nog slechts met de 
cultuur van weinig-eischende gewassen als Hevea, cassave enz. 
bevredigende resultaten worden verkregen. Hieruit blijkt echter 
alleen, dat alle landbouw — óók sawahbouw — roofbouw kàn zijn 
en dat wellicht op deze hoogvlakte het bosch (als dat er tenminste 
oorspronkelijk geweest is) nooit terwille van landbouw ontgon- 
nen had moeten worden. 
Aan het ladangen de uitsluitende schuld te geven van deze 
huidige bodemarmoede, is echter in ieder geval onjuist, evenals 
