— 119 — 
Tegen dergelijke praktijken moet de overheid n.h. v, met de 
meeste gestrengheid opkomen, daar het nooit te verdedigen is, 
dat, gewoonlijk met opoffering van veel arbeid en geld tot stand 
gekomen sawahcomplexen, eenvoudig uit een soort gemakzucht 
— zij het dan ook tijdelijk — worden verlaten, ten nadeele van 
hen, die uit gebrek aan sawahgronden wel verplicht zijn hun heil 
te zoeken in den ladangbouw. 
Ongetwijfeld zou de noodige d wang hier urgent kunnen wor- 
den genoemd, de ervaring heeft mij echter geleerd, dat „dwang” 
in dezen vooralsnog blijkbaar uiterst moeilijk is toe te passen, 
omreden men zich nog maar al te gaarne — en helaas ook met 
succes — beroept op de desbetreffende adatregeling, waarbij is 
bepaald, dat eerst na 3 jaren braakligging (achtereen) de sawah 
weer terugvalt tot het margabezit. In verband hiermede vraag 
ik mij telkens weer af, waarom het dan niet mogelijk zoude zijn 
dezen termijn van 3 jaren te veranderen in één jaar. 
Want, waar het in vroeger jaren als adat gold, dat men 5 jaren 
lang achtereen een sawah mocht laten braakliggen voordat die 
aan de marga terugviel, terwijl de eenige jaren geleden in het 
leven geroepen wijziging van dit aantal jaren niet de minste 
tegenkanting bij de bevolking heeft ondervonden, daar meen 
ik, dat thans met alle gerustheid kan worden overgegaan tot het 
uitvaardigen van de bepaling, dat iedere sawahbezitter (behou- 
dens gevallen van overmacht) verplicht is jaarlijks de hem 
toebehoorende sawah op de voor de streek geldende wijze, op-tijd 
met padi te beplanten of te doen beplanten, ofschoon in bijzon- 
dere gevallen—b. v. bij gebleken herhaalde misoogsten tengevolge 
van slechten grond, slecht bevloeiingswater en anderszins — afwij- 
king van dezen algemeenen regel mogelijk zou moeten blijven. 
Op regeling van deze kwestie moet bij het overwegen van 
maatregelen ten behoeve van den ladangbouw in de allereerste 
plaats worden aangestuurd en als dan nog de hierboven uiteen- 
gezette maatregelen zouden worden genomen, welke betrekking 
hebben op de woeste gronden, dan geloof ik, dat alle partijen, 
niet alleen de dienst van het Boschwezen en het Binnenlandsch 
Bestuur doch ook de landbouwvoorlichtingsdienst, in alle opzich- 
ten tevreden kunnen zijn. 
