— 188 — 
zeker percentage typische gevallen van toprot werden verkregen dat 
zich soms reeds na 14 maand, soms pas na langer tijdsverloop 
duidelijk uitte. 
In verschillende gevallen echter, waarin zich na 14 maand een 
auidelijk toprot had vertoond, herstelde de boom zich binnen 5 maanden 
geheel. De wijze, waarop dit herstel plaats vond, was zeer merkwaar- 
dig. Na afsterving van den groeitop ontwikkelde zich een zijspruit, 
die aanvankelijk eenigszins abnormale bladeren droeg doch weldra 
den oorspronkelijken groeitop geheel verving. 
Uit een en ander volgt, dat de resultaten van infectieproeven, door 
vroegere auteurs meegedeeld, geenszins bewijzen, dat het organisme, 
dat zij hadden geisoleerd, werkelijk de oorzaak was van het toprot. 
Immers zij allen hebben er zich mee tevredengesteld aan te toonen, 
dat hun organisme (de coli-bacil van JOHNSTONE, de Phytophthora 
omnivora van BUTLER, de Phytophthora omnivora var. Arecae van 
COLEMAN, de Phytophthora Faberi van REINKING) in staat was het 
weefsel van den groeitop van den klapper te doen wegrotten. Uit 
het werk van SHARPLES en LAMBOURNE blijkt echter, dat dit weefsel 
buitengewoon makkelijk tot rotting is te brengen indien men in een 
groote wond een hoeveelheid materiaal brengt van een bacterie-soort 
of schimmelsoort, die zich met dit weefsel voeden kan, en dat allerlei 
organismen, ook obligaat-saprophyten, onder zulke omstandigheden 
in staat zijn, den top in rotting te doen overgaan, waarbij dan de 
boom het verschijnsel vertoont van slap worden, neerhangen en afster- 
ven van het jongste blad — een typisch toprot verschijnsel. Hun proe- 
ven hebben zij echter niet lang genoeg voortgezet en zoodoende is 
door hen ook niet nagegaan of hun proefboomen zich niet ten slotte 
hersteld hebben door vorming van een zijspruit. Sommige proefnemers 
werkten alleen met jonge zaailingen. Ook in andere opzichten zijn de 
feiten aangebracht door de verschillende toprot onderzoekers onvol 
doende om hun bewering, dat de door hen gevonden organismen de 
oorzaak zijn, van het toprot te bewijzen. 
Deze publicatie van SHARPLES en LAMBOURNE brengt belangrijke 
nieuwe gezichtspunten aan. Zij levert het bewijs, dat de beweringen 
in vroegere publicaties betreffende de oorzaak van het toprot zeker met 
groote omzichtigheid moeten worden beschouwden dat het vraagstuk 
niet zoo eenvoudig is als tot nu toe werd verondersteld. Het is echter 
jammer, dat de publicatie, wat de detailkwesties betreft, niet uitmunt 
door overzichtelijkheid en helderheid. En de vraag: welke dan de 
factoren zijn, die de bekende verwoestende toprot „epidemiën” — 
indien hier inderdaad van „epidemiën” sprake is — in West Indië en 
