— 195 — 
leeraar aldaar op ongeveer 300 à 400 bahoe. Over de grootte 
van het met aardappelen beplante areaal in Palembang is niets 
bekend. 
In Celebes is men pas met den aardappelbouw begonnen; de 
cultuur heeft daar nog zeer weinig te beteekenen. 
Op Bali, Flores en Timor, alsook in het Arfakgebergte op 
Nieuw-Guinea worden aardappelen verbouwd, maar het is niet 
mogelijk de beplante oppervlakte te taxeeren. 
II. Klimaat en grond. 
A. Het klimaat. 
Op de vraag, of zich de een of andere streek op Java, bijzonder 
voor de aardappelcultuur eigent of niet, dient men allereerst met 
de temperatuur rekening te houden. De grootte van den regen- 
val is van minder belang. De aardappel kan namelijk zeer goed 
een lange droogte verdragen, zooals gedurende den oost-moesson 
in Oost-Java en op de oostelijk daaraan grenzende kleine Soenda- 
eilanden vaak voorkomt. Ook voor waterovervloed is de aardap- 
pelplant niet zeer gevoelig, indien er nl. bij de bewerking van 
den grond voor gezorgd is, dat het water snel afvloeien kan, 
daar anders de knollen onder den grond licht verrotten. 
Slechts de hoogergelegen streken van Java hebben een tem- 
peratuur, die de aardappel verdragen kan; de vlakte is te warm. 
Bij wijze van proef heeft men in Buitenzorg (266 M.) aardappelen 
geplant, doch de planten kregen lange, dunne stengels en kleine, 
ijle blaadjes, de knollen bleven zeer klein en na tien weken 
waren zij reeds geheel rijp ; ze wogen gemiddeld slechts 7,3 gr. 
Bij Lawang (ten Noorden van Malang, 600 M, boven zee) ging 
het gewas na drie generaties dermate achteruit, dat het verbouwen 
ervan niet langer loonend was, en bovendien waren de knollen 
van zeepachtige consistentie en voor de consumptie onbruikbaar. 
Als voorbeeld van een plaats met een voor de aardappelcul- 
tuur bijzonder geschikt klimaat noem ik Lembang (1247 M.) 
Regenval Gemiddelde temperatuur. 
Januari 222 mM. Lo 20E 
Februari 240 mM. Ke hel 
