— 200 — 
Bij Madja past men het volgende vruchtwisselingsstelsel toe: 
a. aardappelen, b. mais, c. een jaar braak liggen. 
De Batakkers passen geen vruchtwisselingssysteem toe; ze 
verbouwen zoolang na elkaar aardappelen op pas ontgonnen 
oerboschgrond, totdat de opbrengsten te klein worden; op de 
overige gronden verbouwen zij één- of twee-maal aardappelen, 
dan mais of kool en vervolgens laten zij het veld 6 á 10 jaar 
braak liggen. 
C. Plantklaar maken der velden. 
De aardappel eischt een goed omgewerkten, lossen bodem, 
die de noodige vochtigheid behoudt maar tevens het overvloedige 
water wegvloeien laat, die verder de zuurstof uit de lucht 
ongehinderd tot de aardappelknollen toelaat, daar de ademhalings- 
werkzaamheid der knollen voor bun groei van veel gewicht is. 
(WERNER No. 33 pag. 113). Het toetreden van de lucht in de 
aarde is reeds van beteekenis gedurende het braak liggen, 
daar hierdoor de chemische omzetting en de werkzaamheid der 
bakteriën bevorderd worden; daarom moet de grond niet slechts 
kort vóór den aanplant, maar ook reeds kort na den vooraf- 
gaanden oogst omgewerkt werden. Aan dezen eisch wordt 
echter bij het toepassen van braak noch door den Europeaan, noch 
door den Inlander voldaan. Waar mais of andere tweede gewassen 
verbouwd worden, wordt hiervoor natuurlijk de grond omgewerkt, 
waarvan dan ook later de aardappel profiteert. Bij voorkeur moet 
de bodem 25 cM. diep omgewerkt worden, in bijzondere geval- 
len, nl. als de grond slechts moeilijk water doorlaat, 30 cM. De 
inlanders voldoen aan dezen eisch meestal niet, zij patjollen den 
grond vaak slechts 15 cM,‚ en dikwijls slechts 10 cM‚ om. Ploegen 
en andere landbouwmachines worden niet gebruikt; de prijs is voor 
de meeste inlanders een beletsel; vaak ook zijn de velden te klein, 
of, zooals in den Tengger, op veel te steile hellingen gelegen, 
om machinaal bearbeid te kunnen worden, 
De Batakkers gebruiken wel een ploeg, maar die is van hout 
en te licht, hij wordt door twee vrouwen over het veld getrokken 
en werkt den grond op maar keert hem niet om, daar hij naar 
het model van een aanaardploeg gemaakt is. 
