— 206 — 
De met kunstmest bemeste vakjes brachten evenveel op als de 
met stalmest bemeste. 
Niet alleen is de vraag naar de kwantiteit mest belangrijk, 
maar ook de vraag, wanneer er bemest moet worden. De stal- 
mest moet zoomogelijk reeds eenige weken van tevoren, maar 
uiterlijk bij het poten der aardappelen in den grond gebracht 
worden, omdat hij tijd moet hebben om in ontbinding over te gaan 
en de jonge planten met voedingsstoffen te voorzien. Later heeft 
iedere stalmestbemesting voor den aardappel geen of slechts zeer 
geringe waarde, de gevormde stikstofzouten komen pas de na- 
vrucht ten goede. Brengt men den stalmest reeds eenige weken 
vóór het uitpoten in den grond, dan is het niet mogelijk aan 
iedere knol een bepaalde hoeveelheid te geven, doch moet de 
mest uitgespreid worden, De ondervindingen in Europa opgedaan 
leeren, dat de hier op Java gevolgde methode alleen bij uitzon- 
dering meer succes heeft dan het uitspreiden van den mest over 
het geheele veld (WERNER No. 33 pag. 93). 
Bij het gebruik van zwavelzure ammoniak of salpeter werden 
in Europa de beste resultaten bereikt, als men, niet zooals het 
op Java algemeen gedaan wordt, slechts éénmaal bemest maar 
tweemaal en wel de eene helft van de te gebruiken stikstof bij 
de ontginning en de andere helft zoowat 4 weken later. Super- 
phosphaat en kali moeten uiterlijk bij het uitpoten in den grond 
gebracht worden, 
De aardappelcultuur op Java lijdt over het algemeen aan mest- 
gebrek. Omdat de aardappelplant de stikstof van de grondbemes- 
ting op voortreffelijke wijze benut (WERNER No. 33 pag. 91) heeft 
het voordeelen, om na aardappelen een groenbemestingsplant uit 
te zaaien en deze dan den volgenden verbouw ten goede te doen 
komen. In ieder geval is dit beter dan het veld braak te laten 
liggen, zooals op verschillende plaatsen nog altijd gebeurt. Waar 
na aardappelen mais voor veevoer met succes verbouwd wordt, 
zou de groenbemesting veelal zeker niet rendeeren, maar op de 
Karohoogvlakte bv, waar slechts in enkele dorpen stalmest 
gebruikt wordt doch nergens kunstmest, zou groenbemesting 
vermoedelijk voordeelig zijn. Deze zou den grond niet alleen 
stikstof leveren voor de voeding der planten, doch zij zou den 
grond ook in physisch opzicht verbeteren. Dit zou ook zijn nuttig 
