— 299 — 
ad. 2. Ook hier vergist zich BRANDES, hetgeen uit de moei- 
lijkheid, de hollandsche tekst te lezen, allicht te verklaren is. 
Ik spreek uitdrukkelijk van infecties in het ondergrondsche ge- 
deelte der planten en spreek op blz. 129 ook uitdrukkelijk van de 
wortelstokken. En van geslaagde infecties in de wortelstokken, 
zooals ik ze met mijn bacterie heb gedaan, spreekt BRANDES 
nergens en vooral niet in de hoofdstukken, die over de oorzaak 
der ziekte handelen. Hij zegt alleen maar op blz. 377 — 379 bij 
de bespreking van de verspreiding der Panamaziekte, dat hij wortels 
en wortelstokken heeft verwond en ze aan de wondvlakte, met 
zijn schimmel heeft besmet; maar de hoofdzaak vermeldt hij 
toch weer niet, nl. of deze planten dan werkelijk ook Panamaziek 
zijn geworden. 
ad, 3, Ik heb niet beweerd, dat deze proef belachelijk was, 
maar heb slechts gezegd, dat het „tamelijk gewaagd” schijnt, de 
pathogeniteit van het Fwsarium cubense nu juist aan katoen te 
willen demonstreeren. Immers, waar alle infectieproeven, die 
direct in gezonde planten werden verricht, negatief zijn verloopen, 
en waar Brandes op grond van waarnemingen uit de practijk 
zelf tot de conclusie komt, dat het Fus. cubense zóó buitengewoon 
gespecialiseerd is, dat het van de honderden van pisangsoorten 
slechts 4 vermag aan te tasten, kan ook de proef met katoen— 
al was zij positief uitgevallen — in zake de Panamaziekte niet 
veel bewijzen; want de hoofdzaak is en blijft, dat het nog niet 
gelukt is aan te toonen, dat het Pus. cubense werkelijk primair 
gezonde pisangplanten kan aantasten, 
ad, 4. Ook hier gaat het niet om. Ik heb geschreven, dat 
BRANDES beweert, dat het Fws. cubense 2 phasen heeft, een 
saprophytische als rottingsschimmel en een parasitische als vaat- 
bundelparasiet en dat het door den handel met bibit verspreid ís 
geworden, dus hetgeen BRANDES hier bevestigt. Dat de echte 
Panamaziekte, die door het Fus. cubense getypeerd wordt, door 
den handel verspreid is geworden, heb ik dan ook nergens in 
twijfel getrokken. Daarentegen heb ik er wel de aandacht op 
gevestigd, en daarom gaat het hier, dat men dan ook nog een 
verklaring moet vinden voor het feit, dat — in verschillende landen- 
lang voor het binnenbrengen der Panamaziekte — een ziekte 
aanwezig was, die volkomen op de Panamaziekte lijkt, maar die, 
