— 376 — 
onderdeelen, een „Holder”-spuit en 2 types van emmer-spuiten. 
Hoewel zich niet erover uitsprekende schijnt Schr. aan eerst- 
genoemd toestel, voorzien van 2 slangen, ieder met ’n „angle- 
nozzle’ met opening van 2 m.M. diam., de voorkeur te geven. 
Motor-spuiten worden in verband met bestaande locale toestanden 
ontoepasselijk geacht. 
W.C. VAN HEURN, 
IR. W. L. UTERMARK Vanille, Va- 
nilline, Vanille-extracten (Koloniaal In- 
stituut te Amsterdam, Mededeelingen 
No, XVII Afd. Handelsmuseum No 3). 
Uit de cijfers, door den schrijver van het hier aangekondigde 
werkje gegeven, blijkt, dat de waarde van den uitvoer van va- 
nille uit Nederlandsch Indië in 1916 (het laatste jaar, waarvan 
een statistiek beschikbaar is) slechts f 13.000.— bedroeg. Daar 
zelfs in bet record-jaar 1912 voor niet meer dan voor f 67.000. — 
werd verscheept, is de vanille-cultuur voor onze koloniën van 
zóó weinig belang, dat men zich zou kunnen afvragen, of er 
plaats voor een monografie in de Nederlandsche taal is. Doch 
wanneer daarna ons oog valt, in hetzelfde hoofdstuk, op de uit- 
voercijfers van Madagascar, Réunion, Tahiti en Mexico, de voor- 
naamste exportlanden, wanneer we lezen, dat de Mexico-vanille 
per pond het dubbele van het Java-product opbrengt, dan vra- 
gen we ons direct af, waarom Nederlandsch Indië kwalitatief en 
kwantitatief zoo achteraan komt en waarom het niet mogelijk is, 
hier de cultuur uit te breiden en het product te verbeteren. Dan 
twijfelen we niet meer aan het nut van een boekje als dat van 
UTERMARK en vinden het in den schrijver te prijzen, dat hij zich 
de moeite getroost heeft een compendium over vanille en wat er 
mede annex is samen te stellen. Wel bestonden er reeds, ook in 
de Nederlandsche taal, verschillende handleidingen, doch deze 
zijn òf verouderd òf minder volledig dan het hier te bespreken 
boekje. UTERMARK toch heeft zich niet tot de cultuur en bereiding 
beperkt, doch ook punten behandeld, die van belang zijn om tot 
het ontstaan van een tweetal nieuwe takken van tropische in- 
dustrie te geraken, nl, de fabricatie van vanille-extracten en de 
fabricatie van grondstoffen voor de vanilline-bereiding. Boven- 
ye 
