— 311 — 
dien heeft de schrijver niet uitsluitend compilatiewerk verricht, 
doch door het kritisch vergelijken van de verschillende werk- 
wijzen, door het geven van nuttige wenken en door het voorstellen 
van verschillende proefnemingen ook iets nieuws gebracht. Aan 
ieder belanghebbende kan het werkje dan ook warm aanbevolen 
worden. 
De eerste vier hoofdstukken zijn in het bijzonder voor den 
planter van belang, Na een sober, doch alleszins voldoend bota- 
nisch overzicht, met een tweetal mooie foto’s versierd, wordt 
uitvoerig de cultuur behandeld. Van belang moet geacht worden 
de uitspraak van een paar Fransche deskundigen, die het aan de 
constante groote vochtigheid der atmospheer in de cultuurstreken 
op Java wijten, dat het Java-product minderwaardig is aan dat 
van Réunion en Mexico. Om vast te stellen, of deze meening al 
of niet juist is, adviseert de schrijver het zenden van rijpe vruch- 
ten van verschillende streken van Java naar een centraal berei- 
dingsetablissement, opdat de verwerking geheel onder dezelfde 
omstandigheden geschiedt. Het is referent opgevallen, dat de beste 
vanille-landen zooveel verder dan Java van den evenaar gelegen 
zijn, zoodat ook andere factoren dan verschil van vochtigheid 
denkbaar zijn, 
In het vierde hoofdstuk, dat over de bereiding handelt, stuit 
men al spoedig op chemische formules en chemische bijzonder- 
heden, die allicht menig planter zullen afschrikken de lectuur te 
vervolgen, wat zeker te betreuren zou zijn, daar later een voor 
iedereen bevattelijk gedeelte voor de bereiding in de verschillende 
cultuurcentra volgt. Referent zou er daarom de voorkeur aan 
gegeven hebben, het meer chemische gedeelte aan het eind van 
dit hoofdstuk te plaatsen, 
Daar behalve in klimatologische omstandigheden ook zeer goed 
de minderwaardigheid van de Java-vanille in de bereiding kan 
schuilen, verdienen verschillende door den schrijver voorgestelde 
proeven zeker alle aandacht. In overweging wordt gegeven de 
„droging” in studie te nemen en bij de bereiding te waken tegen 
een te spoedige en te groote uitdroging, verder wordt er op ge- 
wezen, dat in verschillende productielanden de vanillestokjes een 
fermentatie-proces in gesloten kisten ondergaan, zoodat het alles- 
zins aanbeveling verdient te beproeven, in hoeverre broeiing in- 
