— 378 — 
vloed zal uitoefenen op de kwaliteit der Java-vanille, Deze staat 
in gehalte aan vanilline niet bij de concurrenten ten achter; het 
zijn nevenbestanddeelen, die het aroma veraangenamen en waarop 
zeker droging en fermentatie influenceeren kunnen, waardoor de 
vanille van andere exportlanden de meerdere is. 
Om de zelfkostprijs der vanille te verlagen, beveelt UTERMARK 
ten slotte een centraliseering van de vanille-aanplantingen met 
een centrale bereidingsinstallatie aan, omdat naar zijn meening 
hoogstwaarschijnlijk de bereiding niet economisch op kleine schaal 
kan geschieden. 
Bij de hoofdstukken vanilline en vanille-extracten zullen we 
slechts kort stil staan. Voor Java is de inhoud nog geheel toe- 
komstmuziek, Cultuurproeven met verschillende Ocimum-soorten 
om na te gaan, welke variëteit het rijkst aan engenol ís — de 
stof, waaruit kunstmatig vanilline wordt bereid—zijn bij het 
Departement van Landbouw reeds in gang gezet. Mocht men er ooit 
toe overgaan op Java de vanille, die niet of slechts moeilijk ver- 
koopbaar is, op vanille-extract te verwerken, dan zal UTERMARK’S 
boekje met succes geraadpleegd kunnen worden. 
Hoofdstuk VIII brengt statistische gegevens, het negende en 
laatste hoofdstuk een samenvatting en slot. 
A. J-UETEE 
DR. A. J. ULTÉE. Caoutchouc (Deel 
IV van de serie populaire handboek- 
jes over Nederlandsch-Indische Land- 
bouw-producten „Onze Koloniale Land- 
bouw”, uitg. te Haarlem bij Tjeenk 
Willink en Zn. Derde druk). 
De derde druk verscheen van het bekende handboekje van 
Dr. ULTÉr over de Rubbercultuur. 
Een vergelijking met den tweeden druk doet ons verschillende 
omwerkingen zien, die noodig waren om het boekje op de hoogte 
van den tijd te brengen. Enkele hoofdstukken, als tap en berei- 
ding, zijn nagenoeg geheel vernieuwd. Vele foto's zijn door nieu- 
we, mooiere vervangen en eenige nieuwe Zijn toegevoegd. Zoo 
vonden wij er o.a. een nieuwe foto over oculaties in, twee over 
grondbedekkers, verscheidene nieuwe betreffende de bereiding. 
