ER 
eigenaardige moeilijkheid. Deze is, dat gelijke aantallen van ge- 
kiemde zaden niet onderling vergelijkbaar behoeven te zijn, Bijv: 
om van een bepaald monster de zaden met de geringste vitaliteit 
een dag langzamer te doen kiemen is een vele malen geringere 
oorzaak noodig dan om hetzelfde te bereiken bij de zaden van 
de grootste vitaliteit. Of om een ander voorbeeld te nemen: als 
we in een reeks van proeven met gelijkwaardige monsters zaden 
in ’t ééne geval 5 pCt. der zaden zouden dooden (bijv. door 
zwavelkoolstof-fumigatie); in ’t andere geval 10 pCt., in ‘t derde 
15 pCt. enz, dan zouden de daartoe noodige oorzaken zich niet 
verhouden als 1: 2: 3 enz. 
aantal zaden 
Vitaliteit 8/ 30 
Immers de maximum-vitaliteit der tweede 5 pCt. is niet tweemaal 
zoo groot als die der eerste 5 pCt. enz. Dus bij de tweede 5 pCt. 
is niet tweemaal zooveel energie noodig als bij de eerste 5 pCt. 
Dit blijkt duidelijk uit Fig. 5. De beide gearceerde vakjes zijn 
evengroot, stellen dus even veel gekiemde zaden voor. De vita- 
liteit der beide vakjes samen is echter of wel 1,3 maal 
zoogroot (en niet 2 x zoo groot) als die van het eerste vakje. 
Wil men dus de uitwerking van verschillende zaadbehandelingen 
onderling vergelijken, dan mag men slechts vergelijken de oor- 
zaken, die gelijke effecten teweeg brengen. Blijkt bijv, dat in 
‘t eene geval een oorzaak A noodig is, om 5 pCt. van een zaad- 
monster te doen afsterven en in een ander geval is een oorzaak 
B noodig om hetzelfde te bereiken bij een gelijkwaardig monster, 
dan kan daaruit alléén besloten worden, dat A hetzelfde effect 
