zeten 
gebruiken kon, was het kleine roodbonte ras, En eveneens ís 
in vele bergstreken alleen geitenteelt het middel om bepaalde 
gronden productief te maken. Het gebruik van anáere veesoorten 
en veerassen was niet mogelijk, zonder dat financieel nadeel 
ondervonden werd. Zoodra echter wordt overgegaan tot grondver- 
betering, waardoor de heide plaats maakt voor gras, en de planten 
der slechte weilanden voor betere grassen, zijn deze oorspronkelijke 
rassen niet meer productief genoeg: zij bezitten de gelukkige 
eigenschap, nog onder ongunstige omstandigheden te kunnen 
gedijen, maar missen het vermogen om overvloediger voedsel 
zoo. economisch mogelijk in kostbare producten om te zetten. 
En zoo verdween in Holland het heideschaap geheel en maakte 
in Duitschland plaats voor het Merino fleischschaf, het kleine 
roodbonte rundvee werd vervangen door het lichte zwartbonte. 
Maar men moet niet meenen, dat nu ieder schapenras of rund- 
veeslag onder de verbeterde omstandigheden kan worden gehou- 
den, Het Lincolnschaap b.v. is in Oost Pruisen nooit op zijn 
plaats en evenmin kan men in Drente ooit gebruik maken van 
het zware Noord-Hollandsche veeslag, 
Zijn het nu alleen de belangrijke wetenschappelijke ontdekkingen 
in de 19° eeuw geweest, welke leidden tot de invoering van 
kunstmest en groene bemesting en daardoor tot verhoogde 
bodemproductie, welke daardoor ook onwillekeurig een veran- 
dering in den veestapel brachten ? 
Al deze ontdekkingen zouden niet den minsten invloed gehad 
hebben, wanneer niet tevens een geweldige economische omkeer 
in Europa had plaats gehad. De zich steeds meer ontwikkelende 
industrie met haar ophooping van menschen in de groote steden, 
welke langzamerhand loonen verdienden, die men vroeger 
voor fantastisch zou hebben gehouden, bracht een steeds toe- 
nemend gebruik van zuivelproducten en vleesch. Hierdoor nam 
de vraag toe naar dierlijke producten, steeg de prijs en nam 
de beteekenis van het vee-nevenbedrijf hoe langer hoe meer 
toe. De belangrijkheid dernonstreerde zich vooral hierdoor, dat 
steeds meer ruimte op het akkerland werd ingeruimd voor 
voedergewassen voor het vee, Maar zonder de groote vraag 
der bevolkingscentra met hun hooge loonen zou de ontwik- 
keling van het landbouwbedrijf geheel anders zijn geweest, 
