— 510 — 
bereiding van copra. Zij wordt veelal kunstmatig bereid, met of 
zonder gebruikmaking van zwavel. Dat daarbij ook niet geheel 
rijpe noten worden gebruikt, vooral bij stijgende copraprijzen, 
behoeft geen betoog. In hoeverre deze wijze van coprabereiding, 
uit zuiver landbouwkundig oogpunt, aan te bevelen is, wil ik 
hier geheel buiten beschouwing laten. Zij raakt het straks te 
bespreken onderwerp niet. 
Alvorens tot het eigenlijke onderwerp te komen, zij het mij 
vergund de belangrijkheid van de klappercultuur, waarvan boven 
sprake was, in het kort te bespreken. 
Langs de geheele kust der residentie bevindt zich tusschen 
den Indischen Oceaan en het Barisangebergte een smalle strook 
land, bestaande voornamelijk uit zand, aanslibbingsgronden en 
puimsteentuf, beplant met klappers, hier en daar afgewisseld 
door sawahs of moerassige terreinen, De onderafdeeling Pariaman 
mag zeker een van de belangrijkste klappergedeelten van het 
gewest genoemd worden. Er is daar haast geen Maleier te 
vinden, die niet in bezit is van een of meerdere klappertuinen, 
De onderafdeeling telt ongeveer 150.000 zielen. De maande- 
lijksche uitvoer van copra uit die streek beloopt dan ook dui- 
zenden pikoels. Bovendien wordt door de bevolking veel olie 
voor consumptie bereid, ook wel door Chineezen voornamelijk 
voor zeepziederijen in het gewest. Olie voor eigen gebruik wordt 
bereid door het klappervleesch vooraf te raspen. Dit raspsel 
wordt later met water vermengd en uitgeknepen met de hand. 
De verkregen vloeistof noemt men santan. Deze wordt gekookt tot 
olie. De santan, waarvan de olie wordt gebruikt in de zeepziederijen, 
verkrijgt men door het raspsel te bewerken met de voeten, 
Uit het gewest wordt zoo goed als nooit inlandsche klapper- 
olie uitgevoerd, Ze wordt tot nu toe steeds in het klein bereid 
en is bestemd voor de plaatselijke pasar. Een van de bezwaren 
om deze olie te bereiden in het groot is het feit, dat het raspen 
van den klapper zoo bijzonder veel tijd vraagt. In verband hier- 
mede wil ik beschrijven op welke vernuftige wijze een Maleier 
op Kajoe Tanam zijn klappers raspt. Deze Maleische boer maakt 
gebruik van waterkracht. Hieronder volgt een schets van de 
eenvoudige inrichting, 
