en 
strakker aangehaald. Na eenige minuten krijgt men reeds santan, 
die naar buiten vloeit langs Q. en wordt opgevangen in blik [?, 
De eigenaar van het fabriekje raspt meestal klappers voor 
anderen tegen betaling van f 0.75 de 100 stuks. De klapperdop 
is dan ook voor hem en dient als brandstof bij de bereiding 
van zijn olie, Het residu van de olie wordt ook nog geperst 
door een gewone door de bevolking veel gebruikte pers of 
hengampo (zie teekening II). 
Die pers bestaat uit twee dikke planken. De onderste plank 
B heeft groeven, waarlangs de olie kan wegvloeien naar een 
op den grond staanden bak E. De bovenste plank A wordt 
gedrukt door den boom C, welke aan het eind D wordt ver- 
zwaard door groote steenen. De ligging dier planken is 
niet precies horizontaal doch een weinig hellend naar één zijde, 
zoodat de olie naar één kant vloeit. Een pengapo is meestal 
150 cM, lang, 70 cM‚ breed en hoog. 
Ten slotte het ruwe persinstrument J. Het is een ronde houten 
wals van ongeveer 30 cM. lang en 25 cM. in doorsnede. In 
het midden loopt een dikke ijzeren as, waarvan de eindpunten 
rusten op P en P!, Wanneer tusschen de draaiende assen C en 
J een stuk residukoek, uit de pengampo wordt gelegd, dan vloeit 
de nog overgebleven olie daaruit weg. Deze wordt opgevangen 
op l, vanwaar ze weer vloeit naar den bak 12. Deze olie noemt 
men dan minjak pada. Ze wordt veelal gebezigd als medicijn. 
Ze kan ook nog,geconsumeerd worden, mits ze tevoren wordt 
gekookt. 
De geheele inrichting kost niet meer dan f 150.—, een bedrag, 
dat onder het bereik van menig Inlander genoemd mag worden. 
De eigenaar verdient met zijn bedrijf, zonder veel moeite van 
f 1.— tot f 3— per dag. 
