— 512 — 
Toch zou men hieruit weer niet mogen concludeeren, dat bij 
eventueele beoordeeling van een streek op haar geschiktheid 
voor agavecultuur de regenval en -verdeeling ter plaatse buiten 
beschouwing zouden kunnen worden gelaten. Men moet n,l. wel 
in het oog houden, dat op Sumatra's Oostkust de agaveaanplan- 
tingen staan op een lossen, sterk doorlatenden zaveligen zand- 
grond, op een grond dus, welke zelfs bij den bestaanden hoogen 
regenval aan het cultuurgewas toch een droge standplaats biedt, 
en dat het dus zeer goed mogelijk is, dat bij dezelfde klimato- 
logische omstandigheden een minder sterk doorlatende grond 
voor agavecultuur ongeschikt is, Om het hier gelegde verband 
tusschen klimaat en grond nader uit te werken, zal thans worden 
nagegaan, wat de ervaring op Java ons daarover leert. Zooals uit 
de tevoren gegeven beschrijving van den grond en het klimaat 
van de Javaansche agavegebieden blijkt, wordt hier meermalen 
onder dezelfde klimatologische omstandigheden agave geteeld 
op physisch zeer verschillende gronden n.l. zoowel op lichte, 
sterk doorlatende zand- en stofgronden als op lichte en zware 
zavelgronden en zelfs op zeer zware, practisch ondoorlatende 
leemen en kleien. Terwijl nu dit gewas op de zeer doorlatende 
zand- en stofgronden goede resultaten schijnt op te leveren, zijn 
bij hetzelfde klimaat de minder doorlatende en meer vochthou- 
dende zavelgronden voor sisal reeds minder geschikt en schijnen 
de ondoorlatende zware leemen en kleien zelfs voor cantala, welk 
gewas toch op zware zavelgronden nog met zeer veel succes 
wordt verbouwd, slecht te zijn, In de agavestreken. van Java, 
waar het klimaat zelfs gekenmerkt is door een duidelijke droogte- 
periode gedurende een deel van het jaar, schijnen althans voor 
sisal alleen geschikt te zijn de meest doorlatende grondsoorten, 
n. 1, de droge zandstof- en zavelgronden, terwijl zelfs voor de 
cantala, welke toch, naar men meent, juist op kleigronden thuis 
behoort, onze zware leem- en kleigronden minder geschikt schijnen. 
Nu kunnen tenslotte de verschillen in productiviteit dier grond- 
soorten nog wel worden toegeschreven aan hun verschillen in 
het gehalte aan plantenvoedingsstoffen, doch alhoewel schrijver 
dezes ten volle instemt met de meening van DEKKER 1), dat de 
1) DR. J. DEKKER Vezelstoffen : 
DR. K.W. VAN GORKOMS Oost-Indische Cultures 2e druk Derde deel p. 547. 
