Ee) ee 
publiceerd in Teysmannia, werd afgeleid, dat de verdamping 
in natte maanden voor het grootste deel van Java tegen de 
160 m. M. zal loopen, in drogere maanden echter minder is ; 
maar voor droge maanden, waarin minder dan 100 m. M. 
valt, mag men aannemen, dat de gansche regenval tot verdam- 
ping komt, en wellicht nog meer water, van hetgeen te 
voren in den grond voorhanden was. 
De conclusie ligt nu voor de hand, dat met de regencijfers 
boven 160 m.M. een waterbeweging in den bodem van boven 
naar beneden correspondeert; met de cijfers tusschen 100 en 
160 m.M. een schommelen om een evenwichtstoestand; en 
met cijfers onder 100 m.M. een waterbewegiug in den bodem 
van beneden naar boven. Verderop zal blijken, wat hier- 
van uitkomt, en wat dit beteekent voor de verweering. 
Zonder aarzeling mag intusschen worden aangenomen, dat, 
wanneer de bodem zich er toe leent, op plaatsen als bijv. 
Singaparna, of Siboga, of Sintang, (zie tabel), de waterbe- 
weging in: den grond zonder ophouden van boven naar be- 
neden plaats heeft, op plaatsen als Gorontalo of Maumeri 
vrijwel nimmer, en dat op punten als Pasoeroean, Timor 
Koepang of Makasar een deel van het jaar het regenwater 
van boven naar beneden indringt, een ander deel van het 
jaar echter het bodemwater naar de oppervlakte stijgt. 
8. De Verweeringswijzen. 
De drie factoren, waarvan in eerste instantie de wijze van 
verweering der gesteenten afhangt, zijn: water, warmte en 
lucht. Hiervan is het water de voornaamste; zonder water 
(zooals in de woestijnen) kunnen temperatuurschommelingen 
een ver gaande vergruizing der gesteenten veroorzaken, hevige 
luchtbewegingen (wind) ook belangrijke afslijping, maar de 
bestanddeelen der gesteenten, de mineralen, blijven wat zij 
waren; in zulke gevallen spreekt men van uitsluitend phy- 
sische verweering. 
Komt er echter water bij in het spel, dan worden de mi- 
neralen veranderd, en men spreekt van chemische verweering. 
Deze laatste verloopt sneller, naarmate de temperatuur hooger 
is; in de tropen dus veel sneller dan in de gematigde lucht- 
