— 179 — 
denken, van deze eigenschap bij de kaasbereiding partij te trek- 
ken *), doch toen de aanvoer van leb dreigde stop te staan, voelde 
de Directeur van de Veeteelt-onderneming Djampit er veel voor, 
proeven te nemen. Helaas hadden deze voorloopig geen succes en 
nu het gewone stremsel uit Australië kan verkregen worden, had 
het verder voortzetten geen zin meer. 
Deze eigenschap van papaïne bracht mij evenwel op het denk- 
beeld, coagulatieproeven bij Hevea-latex te nemen, die direct gun- 
stige resultaten opleverden. Gebezigd werden praeparaten, die door 
snel indampen in een exsiccator boven geconcentreerd zwavelzuur 
verkregen waren en die, aldus bewaard, na meerdere maanden 
slechts weinig van hun werkzaamheid bleken te hebben verloren, 
Steeds werd met een z.g. 1 % papaïne-oplossing geëxperimen- 
teerd, die verkregen werd door 1 gram ingedroogd sap met 100 
c.M*. water in een mortier samen te wrijven, waarna van 
het heldere filtraat een zekere hoeveelheid afgemeten en bij de 
Hevea-latex werd gevoegd. 
Hoewel ik mij voorstel, t. z. t. op een andere plaats uitvoerig de 
resultaten van deze proefnemingen te publiceeren, mag ik toch 
niet verzuimen, er in deze verhandeling over papaïne het een en 
ander mede te deelen. 
Voegt men in een reageerbuisje aan Hevea-latex eenige c.M . 
papaïne-oplossing toe, dan heeit vrijwel oogenblikkelijk een vol- 
ledige coagulatie plaats. Nu reageert echter de papaïne-oplossing 
zuur, zij het ook in verreweg onvoldoende mate om een zoo snelle 
coagulatie te weeg te kunnen brengen. Bewezen werd, dat deze 
zuren van geen invloed zijn, door het papaïne-sap voorat zwak 
alkalisch te maken: de stolling had niet minder snel plaats. Ik ben 
er zelfs in geslaagd, in een alkalisch milieu eenige liters latex nage- 
noeg volledig tot coagulatie te brengen, hetgeen, voor zooverre mij 
bekend is, op een andere wijze nog niet is gelukt. 
Nu zou men nog de mogelijkheid veronderstellen, dat niet aan 
het enzym, doch aan een andere stof, in het papaja-sap aanwezig, 
de coagulatie te danken zou zijn. Kookt men echter even de oplos- 
*) In Holland werden een jaar of 10 geleden ernstige fabrieksprceven in 
deze richting genomen. Naar het schijnt, waren de resultaten echter niet be- 
vredigend. Red. 
