— 182 — 
dikwijls door onbekende wateren, en dan kan de grootste schip- 
perskunst te kort schieten om het vaartuig van de ondergedoken 
riffen te houden. 
De risico is des te grooter, naarmate we minder weten van de 
gecombineerde invloeden van bodem en klimaat en van de moge- 
lijkheid tot het optreden van plagen. Wel kunnen waarnemingen ons 
leeren, hoe groot de atmospherische neerslag is en hoe die over het 
jaar is verdeeld; hoe de grond is samengesteld, chemisch zoowel 
als physisch; enz. Maar vele waarnemingen krijgen eerst waarde, 
wanneer ze over een lange periode loopen, tal van waarnemingen 
kunnen pas goed verricht worden, wanneer de onderneming een- 
maal loopt. De ondervinding, opgedaan op naburige ondernemin- 
gen, die vrijwel gelijke gronden bezitten, moet gewoonlijk het 
meeste licht ontsteken in de duisternis, die bij den aanvang tast- 
baar kan zijn. De risico blijft groot, hoe goed men zich ook vooraf 
op de hoogte stelt. 
Naarmate het langer duurt voor men uit de volle productie van 
het gewas kan concludeeren, in welke mate de onderneming is 
geslaagd, naar die zelfde mate stijgt de risico. Vooral ook daar de 
markt, die door haar gunstigen stand tot de oprichting lokte, in die 
lange wachtperiode zoo kan terug loopen, dat reeds bij het begin 
van de productie door haar slechten stand de mogelijkheid tot 
winstmaken nog maar nauwelijks aanwezig is. 
Hoe grooter het kapitaal is, dat vastgelegd moet worden voor 
men zekerheid heeft, hoe grooter eveneens de kwade kansen wor- 
den. Het aanlegkapitaal kan met succes verkleind worden door 
tusschen het jonge gewas éénjarige gewassen aan te planten, die 
de kosten van onderhoud kunnen dekken. Natuurlijk zal deze tus- 
schenbeplanting het hoofdgewas allicht iets schaden, maar wan- 
neer men bij de keuze oordeelkundig te werk gaat, kan het voor- 
deel ruim opwegen tegen het nadeel, dat o.a. hierin zal bestaan, 
dat het hoofdgewas wat later in productie zal komen. Het plantver- 
band van het eene gewas leent zich beter voor tusschenbeplanting 
dan het andere. Bij rubber zal het zeer goed mogelijk, bij thee 
daarentegen vrijwel onmogelijk zijn. (De inlander plant nog wel 
aardappelen in zijn jonge theetuinen,maar wellicht tot zijn nadeel). 
Dit middel verkleint de risico door het gewaagde kapitaal klei- 
ner te maken, zoodat een later volstrekt winstbedrag een hooger 
